گواهی سپرده قیر چیست؟ + نحوه خرید قیر در بورس کالا
قیر، یکی از مهمترین فرآوردههای نفتی ایران، حالا به یکی از گزینههای سرمایهگذاری در بورس کالا تبدیل شده است. در این مقاله از آموزین، نحوه خرید گواهی سپرده قیر، هزینه معاملات، شرایط تحویل و عوامل مؤثر بر قیمت آن را بررسی میکنیم.
گواهی سپرده کالایی قیر چیست؟
قیر یکی از فرآوردههای نفتی است که به دلیل خاصیت چسبندگی و مقاومت در برابر نفوذ آب، در راهسازی، آسفالتکاری و عایقبندی ساختمان کاربرد گستردهای دارد.
گواهی سپرده قیر، اوراق بهاداری است که مالکیت مقدار مشخصی قیر نگهداریشده در انبارهای مورد تایید بورس کالای ایران را نشان میدهد. سرمایهگذاران میتوانند بدون نیاز به خرید و نگهداری فیزیکی این محصول، گواهی آن را در بورس کالا معامله کنند.
دارایی پایه این گواهی، قیر با گرید ۶۰/۷۰ است که هر واحد آن معادل یک کیلوگرم قیر محسوب میشود.
مشخصات گواهی سپرده قیر
| مشخصات | جزئیات |
| دارایی پایه | قیر ۶۰/۷۰ |
| نماد معاملاتی | Bitumen |
| کد نماد | CD1BIT0001 |
| اندازه هر گواهی | ۱ کیلوگرم |
| حداقل خرید | ۱ گواهی |
| سقف هر سفارش | ۱۰ هزار گواهی |
| دامنه نوسان | ۱۰٪+- |
| روزهای معاملات | شنبه تا پنجشنبه |
| ساعت معاملات | شنبه تا چهارشنبه (۱۲ الی ۱۸) پنجشنبهها (۱۲ الی ۱۵) |
نحوه خرید گواهی سپرده قیر در بورس کالا
برای خرید گواهی سپرده قیر از طریق کارگزاری فارابی، مراحل زیر را طی کنید:
۱. ثبتنام در فارابی: ابتدا مراحل افتتاح حساب و احراز هویت سجام را تکمیل کنید.
۲. دریافت کد بازار مالی بورس کالا: از طریق سامانه دریافت کد بورس کالا در فارابی برای دریافت کد معاملاتی اقدام کنید.
۳. ورود به سامانه معاملاتی: پس از فعالسازی دسترسی، وارد سامانه معاملات ابزارهای نوین بورس کالا (سما) شوید.
۴. انتخاب نماد قیر: نماد Bitumen را جستوجو و اطلاعات قیمت، حجم معاملات و عرضه و تقاضا را بررسی کنید.
۵. ثبت سفارش خرید: پس از تامین موجودی حساب معاملاتی، تعداد گواهی و قیمت مورد نظر را وارد کرده و سفارش خرید را ثبت کنید.
برای فروش گواهی سپرده قیر نیز میتوانید از طریق همین سامانه، سفارش فروش خود را در ساعات معاملات ثبت کنید.
نحوه تحویل فیزیکی قیر از بورس کالا
دارندگان گواهی سپرده قیر در صورت رعایت شرایط انبار، امکان دریافت فیزیکی محصول را نیز دارند. بر اساس شرایط اعلامشده برای نماد Bitumen، حداقل مقدار لازم برای تحویل فیزیکی ۵ میلیون گواهی، معادل ۵ هزار تن قیر است. این مقدار باید پیش از اقدام به تحویل، با آخرین اطلاعیه انبار تطبیق داده شود.
متقاضیان پس از تأمین گواهیهای موردنیاز، باید درخواست تحویل را از طریق کارگزاری ثبت و هزینههای مربوط به مالیات، بارگیری و حمل را تسویه کنند. پس از تأیید درخواست، هماهنگی برای دریافت محصول از انبار مورد تأیید بورس کالا انجام میشود.
با توجه به حداقل مقدار تحویل، دریافت فیزیکی قیر بیشتر برای خریداران عمده و فعالان صنعتی کاربرد دارد.
هزینههای خرید و فروش گواهی سپرده قیر
معاملات گواهی سپرده قیر شامل کارمزد خرید و فروش به میزان ۰٫۲۴ درصد ارزش معامله در هر سمت است. بهعنوان مثال، برای خرید ۱۰۰ میلیون تومان گواهی سپرده قیر، ۲۴۰ هزار تومان کارمزد پرداخت میشود. در صورت فروش همین میزان دارایی به ارزش ۱۰۰ میلیون تومان، کارمزد فروش نیز ۲۴۰ هزار تومان خواهد بود.
هزینه انبارداری گواهی سپرده قیر صفر است و سرمایهگذاران بابت نگهداری این گواهی در انبارهای مورد تأیید بورس کالا، هزینه روزانه پرداخت نمیکنند.
همچنین خرید و فروش گواهی سپرده قیر تا پیش از تحویل فیزیکی، از مالیات بر ارزش افزوده خود کالا معاف است. در صورت درخواست تحویل فیزیکی، خریدار موظف به پرداخت مالیات بر ارزش افزوده به نرخ قانونی و هزینههای حمل و بارگیری خواهد بود.
مزایای سرمایهگذاری در گواهی سپرده قیر
مهمترین مزایای این ابزار عبارتاند از:
- سرمایهگذاری در فرآوردههای نفتی: امکان بهرهمندی از تغییرات قیمت قیر بدون خرید سهام شرکتهای تولیدکننده.
- حداقل سرمایه کمتر: امکان خرید قیر از یک کیلوگرم.
- حذف نیاز به نگهداری فیزیکی: نگهداری محصول در انبارهای مورد تأیید بورس کالا.
- شفافیت معاملات: مشاهده قیمت و وضعیت عرضه و تقاضا در تابلو معاملات.
- امکان خرید و فروش آنلاین: ثبت سفارش از طریق سامانه معاملاتی بورس کالا.
بااینحال، تغییرات قیمت قیر، محدودیت نقدشوندگی و شرایط بازار میتوانند بر بازده سرمایهگذاری تأثیر بگذارند.
عوامل مؤثر بر قیمت قیر در بورس کالا
برای تحلیل قیمت قیر، باید وضعیت بازار فرآوردههای نفتی، تقاضای داخلی و بازار صادراتی را بررسی کرد. مهمترین عوامل عبارتاند از:
۱. قیمت وکیوم باتوم
وکیوم باتوم ماده اولیه اصلی تولید قیر است. تغییرات قیمت این فرآورده نفتی، بر هزینه تولید و قیمت عرضه قیر تأثیر مستقیم دارد.
۲. نرخ ارز
قیر از محصولات صادراتی ایران محسوب میشود. افزایش نرخ ارز میتواند ارزش ریالی درآمد صادراتی را افزایش دهد و بر قیمت قیر در بازار داخلی تأثیر بگذارد.
۳. تقاضای پروژههای عمرانی
رشد فعالیتهای راهسازی، آسفالتکاری و پروژههای ساختمانی میتواند تقاضای قیر را افزایش دهد. تغییرات فصلی و میزان بودجه عمرانی نیز در این بازار اهمیت دارند.
۴. بازار صادراتی قیر
میزان تقاضای کشورهای واردکننده، قیمتهای منطقهای و هزینه حملونقل از عوامل مؤثر بر قیمت صادراتی قیر ایران هستند.
۵. عرضه تولیدکنندگان
تغییرات عرضه وکیوم باتوم، ظرفیت تولید کارخانههای قیر و موجودی انبارها میتواند بر تعادل عرضه و تقاضا و قیمت نهایی تأثیر بگذارد.
سرمایهگذاری در بازار انرژی با صندوق سینرژی فارابی
علاوه بر خرید مستقیم گواهی سپرده قیر، سرمایهگذاران میتوانند از طریق صندوق سرمایهگذاری سینرژی فارابی در بازار انرژی مشارکت کنند. سینرژی، نخستین صندوق قابل معامله مبتنی بر حاملهای انرژی در ایران است که با سرمایهگذاری در ابزارهای مرتبط با نفت، گاز و برق، امکان بهرهمندی از تغییرات قیمت این بازارها را فراهم میکند. برخلاف خرید مستقیم گواهی سپرده قیر، در این صندوق ترکیب داراییها توسط مدیر صندوق مدیریت میشود. سرمایهگذاران میتوانند واحدهای سینرژی را با جستوجوی نماد «سینرژی» از طریق سامانه معاملاتی کارگزاری فارابی خرید و فروش کنند.
صندوق سینرژی فارابی طی ۲ سال اخیر بیش از ۷۵۵ درصد بازدهی داشته و یک ابزار سرمایهگذاری مهم جهت تنوعبخشی به سبد دارایی و مدیریت پرتفوی است:

جمعبندی
گواهی سپرده قیر با نماد Bitumen، امکان سرمایهگذاری در یکی از فرآوردههای مهم نفتی ایران را بدون نیاز به نگهداری فیزیکی فراهم میکند. هر گواهی معادل یک کیلوگرم قیر است و قیمت آن از تغییرات نرخ ارز، قیمت وکیوم باتوم و شرایط عرضه و تقاضای داخلی و صادراتی تأثیر میپذیرد.
سرمایهگذاران میتوانند متناسب با اهداف خود، از طریق خرید مستقیم گواهی سپرده قیر یا سرمایهگذاری در صندوقهای مبتنی بر حاملهای انرژی مانند سینرژی فارابی، در این حوزه فعالیت کنند.