کالابرگ چیست؟+ نحوه فعالسازی کالابرگ

یکی از اهداف مهم اقتصاد خرد سنجش رفاه مصرف‌کننده و ارائه سیاست‌هایی برای حفظ مطلوبیت مصرف‌کنندگان است. به همین جهت، سیاست‌های حمایتی برای حفظ رفاه از دست رفته مصرف‌کنندگان پس از تغییر قیمت کالاها و خدمات در نتیجه افزایش نرخ تورم اعمال می‌شود. کالابرگ یا کوپن یکی از همین سیاست‌های حمایتی است که توسط دولت برای دهک‌های مختلف خانوار اعمال می‌شود. در این مقاله به بررسی مفهوم کالابرگ و نحوه فعالسازی آن خواهیم پرداخت.

کالابرگ چیست؟

کالابرگ (Ration Coupon) ابزاری سیاستی برای حمایت هدفمند از مصرف‌کننده است که به خانوار اجازه می‌دهد مقدار یا اعتبار مشخصی از کالاهای اساسی (مانند نان، برنج، روغن، لبنیات) را با قیمت یارانه‌ای یا اعتبار دولتی تهیه کند. میزان اعطای کالابرگ ارتباط مستقیمی با دهک خانوار دارد. در دانش اقتصاد خرد، اثر درآمدی و اثر جانشینی مطرح است. فرض می‌کنیم قیمت چای افزایش پیدا می‌کند و قیمت قهوه تغییری نمی‌کند، مصرف‌کننده به جای چای، قهوه را جایگزین می‌کند. به این نوع از جایگزینی کالا، اثر جانشینی گفته می‌شود.

در حالت دیگر، فرض می‌کنیم شما با درآمد ماهانه ۱۰ میلیون تومان هر ماه ۱۰۰ لیتر بنزین با قیمت ۱۰۰۰ تومان مصرف می‌کنید. دولت تصمیم می‌گیرد برای کاهش مصرف بنزین قیمت آن را افزایش دهد و به ۲۰۰۰ هزار تومان برساند. در این شرایط قدرت خرید شما به عنوان مصرف‌کننده کاهش پیدا می‌کند، زیرا با افزایش کالای استراتژیکی مانند بنزین، قیمت بخش مهمی از کالاها و خدمات افزایش پیدا می‌کند، در نتیجه بودجه خانوار محدود می‌شود و هزینه‌های آن افزایش پیدا می‌کند. در چنین شرایطی، دولت روی به سیاست‌های حمایتی و جبرانی می‌آورد که کالابرگ یکی از این سیاست‌ها است. معمولا کالابرگ با هدف کنترل تورم سبد ضروری و افزایش امنیت غذایی اعمال می‌شود. بنا بر اعلام وزارت کار و رفاه در بودجه سال ۱۴۰۵ دولت اعتبار ۹۹۶ هزار میلیارد تومانی را برای کالابرگ در نظر گرفته است و سخنگوی دولت نیز از افزایش مبلغ کالابرگ در ماه‌های آینده خبر داد. از فردا، چهارشنبه ۲۰ خرداد ۱۴۰۵؛ مرحله یازدهم طرح کالابرگ الکترونیکی مطابق برنامه تدوین شده برای سرپرستان خانوار با رقم انتهایی کد ملی ۳، ۴، ۵ و ۶ در حساب کالابرگ سرپرست خانوار شارژ می‌شود.

مبلغ کالابرگ به ازای هر نفر مبلغ یک میلیون تومان است و طبق اعلام وزارت کار و رفاه اجتماعی، مرحله دهم طرح کالابرگ الکترونیکی از روز سه‌شنبه ۱۵ اردیبهشت به حساب سرپرست خانوار واریز می‌شود.

سبد کالایی کالابرگ

در حال حاضر سبد کالایی کالابرگ را کالاهای اساسی غذایی تشکیل داده‌اند و شامل موارد زیر هستند:

• گوشت منجمد گوساله
• گوشت بوقلمون
• گوشت مرغ
• تخم مرغ
• شیر
• پنیر
• ماست
• روغن مایع
• برنج
• ماکارونی
• قند و شکر
• حبوبات

سرپرست خانوار می‌تواند با ارائه کد ملی به فروشگاه‌های منتخب طرح کالابرگ نسبت به دریافت اقلام مورد نظر اقدام کند. همچنین، سرپرست خانوار می‌تواند با ارائه کارت بانکی خود به فروشنده میزان موجودی اعتبار کالابرگ را استعلام کند.   طرح کالابرگ برای تمام ایرانیان متقاضی ادامه دارد. شارژ اعتبار بر اساس رقم سمت راست کد ملی سرپرست خانوار انجام می‌شود:

• کالابرگ کدهای صفر، ۱ و ۲ در تاریخ ۱۵‌ام هر ماه شارژ می‌شود.
• کالابرگ کدهای ۳، ۴ ، ۵ و ۶ در تاریخ ۲۰‌ام هر ماه شارژ می‌شود.
• کالابرگ کدهای ۷، ۸ و ۹ در تاریخ ۲۵‌ام هر ماه شارژ می‌شود.

برای خرید با اعتبار کالابرگ نیازی به ثبت‌نام خاصی نیست. کافی‌ست به فروشگاه‌های طرف قرارداد مراجعه کرده و با هر کارت بانکی که به نام سرپرست خانوار است، خرید خود را انجام دهید. همچنین، برای دریافت کد کالابرگ خود می‌توانید کد دستوری زیر را وارد کرده و گزینه دریافت کد خرید را انتخاب کنید:

*500*1463#

همچنین، می‌توانید با مراجعه به اپلیکیشن بله در بازوی رسمی کالابرگ با شناسه @6369 عضو شده و مانده کالابرگ خود را استعلام کنید.

فروشگاه‌ های منتخب طرح کالابرگ

مطابق با اعلام دولت، سپرست خانوارها می‌توانند از فروشگاه های منتخب طرح کالابرگ الکترونیک که به شرح زیر است نسبت به دریافت کالاهای اساسی اقدام کنند:

• افق کوروش
• هفت
• جانبو
• رفاه
• دیلی مارکت
• اتکا
• هایپراستار

در حال حاضر می‌توانید از طریق فروشگاه‌های آنلاین و فروشگاه‌های محلی نیز نسبت به دریافت اقلام با کالابرگ اقدام کنید.

روش استفاده از طرح کالابرگ الکترونیکی

برای استفاده از کالابرگ الکترونیکی می‌توانید از ۲ روش استفاده کنید:

• روش اول

در این روش، سرپرست خانوار می‌تواند اعتبار خود را بر مبنای سلیقه خود از بین ۱۱ قلم کالا انتخاب و خریداری کند و در صورتی که میزان خرید از اعتبار موجود بیشتر باشد، باید مابه‌التفاوت آن را از بودجه شخصی خود پرداخت کند. به طور مثال، فرض کنید به یک خانوار یک میلیون تومان اعتبار کالابرگ تعلق گرفته است. این خانوار می‌تواند با این اعتبار، هر ترکیبی از ۱۱ قلم کالای مشمول را—مثلاً برنج، روغن، لبنیات و مرغ بر اساس نیاز و سلیقه خود انتخاب کند. اگر این خانوار ۲۰۰ هزار تومان برنج و یک میلیون تومان گوشت خریداری کند، مجموع خرید آن‌ها یک میلیون و دویست هزار تومان می‌شود. در این حالت، یک میلیون تومان از طریق اعتبار کالابرگ پوشش داده می‌شود و خانوار باید ۲۰۰ هزار تومان مابه‌التفاوت را از منابع شخصی خود پرداخت کند.

• روش دوم

در روش دوم، اعتبار کالابرگ همان یک میلیون تومان است. اما، تفاوت‌هایی با روش اول دارد که به بررسی آن می‌پردازیم. بر اساس اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، روش دوم کالابرگ که به‌صورت تحویل کالایی با قیمت مشخص اجرا می‌شود . در روش دوم، به ازای هر نفر یک بسته کالایی شامل ۹ قلم کالا با مقدار مشخص در نظر گرفته شده است. این اقلام عبارت‌اند از:

• مرغ: ۱.۵ کیلوگرم
• روغن: ۸۱۰ گرم
• تخم‌مرغ: ۱ کیلوگرم
• برنج: ۱ کیلوگرم
• قند و شکر: ۵۰۰ گرم
• ماکارونی: ۷۰۰ گرم
• شیر کم‌چرب نایلونی: ۹۰۰ گرم
• پنیر UF: بسته ۴۰۰ گرمی
• ماست کم‌چرب: ۹۰۰ گرم

متقاضیان با پرداخت مبلغی بین ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان می‌توانند این بسته کالایی را دریافت کنند. تفاوت قیمت به نوع برنج انتخابی یا مرغ منجمد یا تازه (کشتار روز) بستگی دارد و قیمت نهایی باید توسط فروشنده به خریدار اعلام شود. خانوارها این امکان را دارند که:

• همه اقلام را یکجا از یک فروشگاه طرف قرارداد تهیه کنند، یا
• هر یک از کالاها را در فروشگاه‌های مختلف و در زمان‌های متفاوت خریداری کنند.

نکته مهم این است که قیمت و مبلغ پرداختی این بسته برای سه ماه بهمن، اسفند و فروردین ثابت خواهد بود و در این مدت افزایش قیمت نخواهد داشت. هدف از اجرای روش دوم کالابرگ، حفظ قدرت خرید مردم است؛ به‌طوری‌که خانوارها مطمئن باشند این ۹ کالای اساسی را با قیمت مشخص و ثابت در طول دوره سه‌ماهه دریافت می‌کنند. در عین حال، این طرح برای تولیدکنندگان و فروشندگان نیز با ایجاد تضمین فروش، به ثبات بازار، کاهش نوسانات قیمتی و تقویت رقابت سالم کمک می‌کند.

افرادی که تمایل دارند از روش دوم کالابرگ استفاده کنند، باید از روز یکشنبه ۲۸ دی تا روز جمعه ۱۰ بهمن با شماره‌گیری کد دستوری #1463500۰ و انتخاب گزینه ۵ (روش دوم کالابرگ)، اطلاعات مورد نیاز شامل کد ملی سرپرست خانوار و کد پستی محل سکونت را ثبت کنند. پس از ثبت اطلاعات، این روش برای خانوار متقاضی فعال و برنامه‌ریزی می‌شود.

نتیجه‌گیری

کالابرگ به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای حمایتی دولت، با هدف حفظ رفاه مصرف‌کنندگان در شرایط تورمی و جبران کاهش قدرت خرید خانوارها طراحی شده است. این سیاست، ریشه در مباحث اقتصاد خرد و مفاهیمی مانند اثر درآمدی و اثر جانشینی دارد و تلاش می‌کند بخشی از فشار ناشی از افزایش قیمت کالاهای اساسی را کاهش دهد..

در حال حاضر، طرح کالابرگ الکترونیکی با دو روش اجرایی می‌شود:

• روش اول با انعطاف‌پذیری بالا، به خانوار اجازه می‌دهد بر اساس سلیقه و نیاز خود از میان اقلام مشمول خرید کند.
• روش دوم با ارائه بسته‌ای مشخص از کالاهای اساسی و قیمت ثابت، امنیت خاطر بیشتری در برابر نوسانات قیمتی ایجاد می‌کند و قدرت برنامه‌ریزی خانوار را افزایش می‌دهد.

به‌طور کلی، کالابرگ نه‌تنها به خانوارها کمک می‌کند تا مصرف کالاهای ضروری خود را حفظ کنند، بلکه با تضمین فروش برای تولیدکنندگان و ثبات نسبی قیمت‌ها، می‌تواند نقش مثبتی در تعادل بازار و کاهش شوک‌های قیمتی ایفا کند.