سیگنالهای نفت ۱۰۰ دلاری؛ ادامه جنگ یا آتشبس؟
قیمت هر بشکه نفت خام برنت در معاملات روز جمعه (۲ مرداد) با افت ۴ درصدی تا مرز ۹۶ دلار کاهش یافت، اما در پی بروز درگیری میان عربستان و یمن، مجدداً به ۹۸ دلار بازگشت. طی یک هفته گذشته، بهای نفت با رشد ۱۰ درصدی به ۱۰۰ دلار رسید؛ روندی صعودی که پس از انتشار اخبار مربوط به حضور هیئت دیپلماتیک عمان در تهران و گزارشهایی مبنی بر تلاش پاکستان (با حمایت چین) برای از سرگیری مذاکرات میان آمریکا و ایران شکل گرفت؛ تلاشهایی که امیدها را برای دستیابی به راهحلی دیپلماتیک جهت کاهش تنشها زنده کرد.
با وجود این تحرکات دیپلماتیک، درگیری میان حوثیها و عربستان سعودی به اوج خود رسیده است. شب گذشته و در زمان تعطیلی بازارهای جهانی، ارتش عربستان بندر الحدیده یمن را هدف حمله قرار داد و یمن نیز در پاسخی متقابل، به بخشی از پالایشگاه نفت آرامکو حمله کرد. با این حال، بامداد شنبه (شب گذشته) حمله جدیدی از سوی آمریکا علیه ایران صورت نگرفت. در شرایطی که پیشتر دونالد ترامپ از آمادهسازی برای یک حمله بزرگ به ایران خبر داده بود، شب گذشته در پاسخ به پرسش یکی از خبرنگاران گفت: «ببینید، ما کاملاً آماده اقدام هستیم. آمادهایم که وارد عمل شویم، اما در حال گفتوگو با آنها هستیم؛ بنابراین شاید به یک نقطه عطف برسیم، شاید هم نه.»
در همین حال در ایران، سفرهای دیپلماتیک پیاپی و گفتوگوهای سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، نشاندهنده تلاش دو طرف برای یافتن راهکاری جهت برقراری آتشبس و بازگشت به میز مذاکره است. در این میان، مهمترین اولویت ایران مدیریت وضعیت بحرانی اقتصاد کشور است و برای ایالات متحده و سایر قدرتهای جهانی نیز، مهار قیمت انرژی و کنترل تورم ناشی از افزایش بهای نفت خام در اولویت قرار دارد.
تحلیل بنیادی نفت برنت
بازار جهانی نفت در حال حاضر بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی خاورمیانه قرار گرفته است. اگرچه خبر تلاش پاکستان و چین برای از سرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا بخشی از نگرانیها را کاهش داد و موجب اصلاح قیمتها شد، اما ادامه حملات آمریکا به زیرساختهای نظامی ایران و تهدیدهای متقابل دو طرف نشان میدهد که ریسک اختلال در عرضه نفت همچنان بالاست.
از منظر عرضه، نگرانی اصلی بازار همچنان امنیت تنگه هرمز است. حدود ۲۰ درصد تجارت دریایی نفت جهان و بخش قابلتوجهی از صادرات LNG از این گذرگاه انجام میشود؛ بنابراین هرگونه اختلال در این مسیر، حتی اگر کوتاهمدت باشد، میتواند بازار را با کمبود عرضه و افزایش شدید قیمتها مواجه کند. با این وجود، دادههای اخیر گلدمن ساکس نشان میدهد که در مقایسه با آغاز جنگ، روزانه حدود ۵ میلیون بشکه نفت بیشتر از طریق خطوط لوله و مسیرهای جایگزین منتقل میشود؛ روندی که نشان میدهد بخشی از صادرات نفت، تنگه هرمز را دور زده و از مسیرهای زمینی به بازارهای جهانی میرسد.
این نمودار گویای آن است که بهرغم کاهش حدود ۲.۵ میلیون بشکهای صادرات روزانه نفت از تنگه هرمز (نسبت به سطح ۲۰ میلیون بشکهای پیش از جنگ) بر اثر تنشهای نظامی، کشورهای حاشیه خلیج فارس موفق شدهاند بخش عمدهای از این کاهش را از طریق مسیرهای جایگزین جبران کنند.
در این میان، خط لوله ینبع عربستان به دریای سرخ با افزودن ظرفیتی معادل ۵ میلیون بشکه در روز به شبکه انتقال، کلیدیترین نقش را در تداوم صادرات ایفا کرده است. علاوه بر این، مسیرهای فجیره امارات و جیهان ترکیه نیز توانستهاند بخشی از ترافیک نفتی را از تنگه هرمز منحرف و به مقاصد صادراتی هدایت کنند.
در نتیجه این تدابیر، با وجود اختلال در تنگه هرمز، افت خالص عرضه تنها حدود ۱۲.۲ میلیون بشکه در روز برآورد میشود. این موضوع نشان میدهد که زیرساختهای جایگزین تا حد زیادی مانع از بروز یک «شوک کامل عرضه» شدهاند؛ با این حال، در صورت فرسایشی شدن یا تشدید درگیریها، ظرفیت این مسیرها برای جبران تمامی افت صادرات کافی نخواهد بود و ریسک جهش قیمت نفت همچنان بهعنوان یک تهدید جدی پابرجا میماند.
تحلیل تکنیکال نفت برنت
به نظر میرسد نفت برنت در حال تشکیل یک موج صعودی در میانمدت است. با رسیدن قیمت به مقاومت روانی ۱۰۰ دلار، شاهد افت قیمت تحت تاثیر اخبار و حواشی جنگ بودیم. از سوی دیگر، میانگین متحرک نمایی ۹۰ روزه نشان میدهد که قیمت ۸۷ دلار یک حمایت مهم در میانمدت محسوب میشود. در صورتی که قیمت نفت برنت توان عبور از مقاومت ۱۰۰ دلاری را داشته باشد، قیمت هدف میتواند محدوده ۱۱۰ تا ۱۱۲ دلار باشد.
پیشبینی قیمت نفت
بهرغم آنکه پس از سه هفته درگیری سنگین میان ایران و آمریکا، مخاطرات حملونقل حاملهای انرژی بار دیگر به شدت اوج گرفته است، شواهد موجود حکایت از تداوم همزمان مسیر دیپلماسی دارد؛ به طوری که در روزهای پایانی هفته، وزن تحولات دیپلماتیک بر تنشهای نظامی پیشی گرفته است. با این حال، به نظر میرسد استراتژی هر دو طرف — تا زمانی که یکی از طرفین به پیروزی تعیینکنندهای دست نیابد — حفظ وضعیت «جنگ محدود» و «آتشبس لرزان» باشد.
در مجموع، راهبرد ایالات متحده پس از جنگ ۹ اسفند بر امتیازگیری از طریق فشارهای نظامی و اقتصادی متمرکز بوده است. در مقابل، استراتژی ایران بر پایه مقاومت و اعمال فشار بر کشورهای عربی متحدِ آمریکا برای دستیابی به پایانی دائمی برای جنگ بنا شده است. در این تقابل، انسداد تنگه هرمز و نوسانات قیمت نفت، «برگ برنده» ایران محسوب میشود؛ اما عواملی نظیر فعالسازی مسیرهای جایگزین انتقال نفت، ورود احتمالی کشورهای اروپایی به نبرد، افزایش عرضه توسط اعضای اوپکپلاس، کاهش تقاضا از سوی چین و احتمال آسیبدیدگی زیرساختهای انرژی ایران، میتواند اثرگذاری این کارت بازی را کاهش دهد.
نگرانی از این چالشها در اظهارات اخیر رئیسجمهور پزشکیان و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، بهوضوح مشهود است. از این رو، محتمل است که برخلاف روندهای تکنیکال و وضعیت بازار آتی (Futures) که از تداوم صعود قیمتها در ماههای پیشرو حکایت دارند، دیپلماسی بار دیگر مانع از گسترش همهجانبه جنگ در منطقه شود.
در جدول زیر میتوانید زنجیره قراردادهای آتی قیمت نفت برنت را مشاهده کنید.
