طلا یا نقره؟ کدام شانس بیشتری برای رشد و سودآوری بیشتری دارد؟
طلا و نقره هر دو جز فلزات گرانبها محسوب میشوند و در سالهای اخیر بازدهی بسیار بالایی برای سرمایهگذاران به همراه داشتهاند. با این وجود، سوالی که برای بسیاری از سرمایهگذاران مطرح میشود این است که؛ طلا سودآوری بیشتری دارد یا نقره؟ در این مقاله به بررسی این موضوع پرداخته خواهد شد.
سرمایه گذاری در طلا یا نقره؟ کدام بهتر است؟
طلا و نقره از گذشته به عنوان ابزاری برای مبادله کالاها و خدمات و همچنین دارایی برای حفظ ذخیره ارزش استفاده میشدند. با گذر زمان و به وجود آمدن پولهای کاغذی از طلا به عنوان پشتوانه پول استفاده شد و نقره نیز بیشتر به عنوان یک فلز کاربردی در صنایع مختلف مورد استفاده قرار گرفت.
در حال حاضر، طلا دیگر پشتوانه پول در بانکهای مرکزی نیست، اما کماکان نقش خود را به عنوان یک دارایی امن در بازارهای مالی حفظ کرده و سرمایه گذاری در طلا طی بحرانهای سیاسی و اقتصادی به یک ضرورت تبدیل میشود. در نمودار زیر میتوانید روند قیمت اونس جهانی طلا را مشاهده کنید:
در طرف مقابل، مزایای خرید نقره هم کم نیست و در سالهای گذشته سرمایهگذاری در نقره سودآوری بالایی داشته است. در نمودار زیر روند قیمت نقره را مشخص است:
آنچه که از نمودار نقره و طلا دریافت میشود؛ همبستگی بالای طلا و نقره طی دو دهه اخیر است. در حقیقت، رفتار طلا و نقره در میان بحرانهای سیاسی و اقتصادی مانند بحران مالی ۲۰۰۸، همهگیری کووید-۱۹، واقعه ۷ اکتبر ۲۰۲۳، بازگشت ترامپ به قدرت و… بسیار مشابه بوده و دلیلی این امر نیز ماهیت یکسان این دو دارایی در حفظ ارزش سرمایه در برابر نااطمینانیها است.
عوامل تاثیرگذار بر سرمایه گذاری در طلا و نقره
عوامل موثر بر عرضه و تقاضا طلا و نقره را باید در بازار داخلی و جهانی بررسی کرد. مهمترین عوامل تاثیرگذار بر عرضه و تقاضا سرمایهگذاری در طلا به شرح زیر هستند:
۱. سیاستهای پولی فدرال رزرو آمریکا: نرخ بهره و نقدینگی
طلا به عنوان یک دارایی بدون بازدهی، به شدت تحت تأثیر سیاستهای پولی فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) است. هرگونه تغییر در نرخ بهره میتواند تأثیر مستقیمی بر جذابیت سرمایهگذاری در طلا داشته باشد:
- افزایش نرخ بهره (سیاست انقباضی): با گرانتر شدن پول، سرمایهگذاران ترجیح میدهند داراییهای خود را در اوراق قرضه یا سپردههای بانکی با بازدهی بالاتر نگهداری کنند. این موضوع باعث کاهش تقاضا و در نتیجه کاهش قیمت طلا میشود. در سال ۲۰۲۶، پیشبینی میشود که اگر فدرال رزرو به کاهش نرخهای بهره ادامه دهد، تقاضا برای طلا افزایش یابد.
- کاهش نرخ بهره (سیاست انبساطی): این سیاست که با هدف مقابله با رکود اقتصادی انجام میشود، هزینه فرصت نگهداری طلا را کاهش داده و آن را به گزینهای جذابتر برای سرمایهگذاری تبدیل میکند. برای مثال، در سال ۲۰۱۹ با شیوع کرونا، فدرال رزرو نرخ بهره را کاهش داد که منجر به رشد قابلتوجه قیمت طلا شد. تحلیلها نشان میدهند که در سال ۲۰۲۶، کاهش نرخ بهره یکی از محرکهای اصلی قیمت طلا است.
۲. قیمت دلار آمریکا (شاخص دلار): رابطه معکوس
طلا به دلار قیمتگذاری میشود و رابطهای معکوس با ارزش این ارز دارد. شاخص دلار نشاندهنده ارزش دلار در برابر سبدی از ارزهای معتبر است. هرچه شاخص دلار پایینتر باشد (دلار ضعیفتر)، خرید طلا برای سرمایهگذارانی که ارزهای دیگری دارند ارزانتر میشود و تقاضا افزایش مییابد. همچنین تضعیف دلار اغلب نشانهای از افزایش تورم است که خود تقاضا برای طلا را افزایش میدهد. پیشبینی میشود کسری دوقلو (بودجه و تجارت) در ایالات متحده به تضعیف دلار و تقویت قیمت طلا کمک کند.
۳. ریسکهای سیستماتیک:
در زمانهای وقوع بحرانهای غیرمنتظره، سرمایهگذاران به سمت طلا به عنوان یک دارایی امن هجوم میآورند. رویدادهایی مانند جنگ، تنشهای بینالمللی، بحرانهای مالی و اقتصادی و حتی همهگیریها، به شدت قیمت طلا را افزایش میدهند. سابقه نشان داده که جنگ اسرائیل و غزه در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ باعث ثبت رکوردهای جدیدی برای قیمت طلا شد. در سال ۲۰۲۶ نیز تنشهای ژئوپلیتیکی به ویژه در خاورمیانه، همچنان به عنوان یک عامل حمایتی قوی برای قیمت طلا عمل میکنند.
۴. خرید طلا توسط بانکهای مرکزی
بانکهای مرکزی به منظور کاهش وابستگی به دلار آمریکا (دلارزدایی) و محافظت از داراییهای خود در برابر بحرانها، حجم خرید طلای خود را افزایش دادهاند. کشورهای چین و روسیه از جمله خریداران بزرگ بودهاند و تحرکات آنها بسیار حائز اهمیت است. در سال ۲۰۲۶، بانک مرکزی چین پانزدهمین ماه متوالی خرید طلا را ثبت کرد و ذخایر خود را افزایش داد. این روند یک کف قیمتی محکم برای طلا ایجاد کرده است. تحلیلگران عقیده دارند که تقاضای بانکهای مرکزی و سرمایهگذاران نهادی مانند صندوق طلا نقش پررنگتری نسبت به معاملات سفتهبازانه در تعیین قیمت طلا دارند.
عوامل موثر بر عرضه و تقاضای نقره نیز مشابه طلا هستند، با این تفاوت که نقره کاربرد بالایی در صنایع مختلف خصوصا هوش مصنوعی و سخت افزارهای کامپیوتری دارد:
۱. سیاستهای پولی فدرال رزرو:
نقره به عنوان دارایی بدون بازده، حساسیت بالایی به نرخ بهره دارد. از این نظر، نقره و طلا حساسیت مشابهی به سیاست پولی دارند.
۲. رابطه با طلا و نرخ طلا به نقره
نقره همبستگی بالایی با طلا دارد و معمولاً «سوار بر موج طلا» حرکت میکند. نرخ طلا به نقره معیاری کلیدی است که نشان میدهد برای خرید یک اونس طلا چند اونس نقره لازم است.
۳. کسری ساختاری عرضه
بازار نقره از سال ۲۰۲۱ وارد کسری عرضه شده و پیشبینی میشود در سال ۲۰۲۶ برای ششمین سال متوالی در کسری باقی بماند. این ناترازی به دلیل محدودیتهای استخراج از یک سو و رشد بیوقفه تقاضای صنعتی از سوی دیگر رخ داده است. در صورت تداوم این کسری، قیمت نقره پتانسیل صعودی قابل توجهی خواهد داشت.
۴. تقاضای صنعتی
حدود نیمی از تقاضای جهانی نقره مربوط به کاربردهای صنعتی است:
انرژی خورشیدی: نقره جزئی جداییناپذیر از پنلهای خورشیدی است. با وجود تلاشها برای کاهش مصرف نقره در هر سلول خورشیدی، رشد نصب پنلها به ویژه در چین، تقاضا را در سطح بالایی نگه داشته است.
خودروهای الکتریکی و زیرساخت داده: نقره به دلیل بالاترین رسانایی الکتریکی، در خودروهای برقی، ایستگاههای شارژ، تجهیزات 5G و مراکز داده کاربرد گسترده دارد.
بخشهای سنتی: جواهرات، الکترونیک مصرفی، پزشکی و لحیمکاری نیز سهم قابل توجهی از تقاضا را تشکیل میدهند.
در ایران، طلا و نقره ابزاری برای حفظ ارزش سرمایه در برابر تلاطمهای اقتصادی و سیاسی هستند. تقاضا برای هر دو فلز تحت تأثیر عوامل داخلی مشابه زیر قرار دارد:
- نوسانات نرخ ارز (دلار)
قیمت طلا و نقره بر اساس نرخ جهانی و دلار آزاد محاسبه میشود. هر جهش ارز، مستقیماً قیمت داخلی را بالا میبرد و انتظارات افزایشی، تقاضای پیشگیرانه را شدت میبخشد.
- تحریمهای اقتصادی
تحریمها با قطع دسترسی به نظام مالی جهانی، افزایش ریسک سیستماتیک و تشدید نوسانات ارزی، مردم را به سمت داراییهای فیزیکی امن مانند طلا و نقره سوق میدهند.
- کاهش درآمدهای نفتی
کاهش درآمد نفت، عرضه ارز را کم کرده و نرخ دلار را افزایش میدهد. همچنین کسری بودجه حاصل از آن، نقدینگی و تورم را بالا برده و تقاضا برای طلا و نقره را شتاب میبخشد.
- کسری بودجه دولت و رشد نقدینگی
کسری بودجه مزمن منجر به چاپ پول و افزایش نقدینگی میشود. این امر قدرت خرید پول ملی را کاهش داده و مردم برای حفظ ارزش دارایی، به سمت طلا و نقره میروند.
- تورم ساختاری
مهمترین عامل بلندمدت. در اقتصاد تورمی، مردم پسانداز ریالی خود را سریعاً به طلا و نقره تبدیل میکنند. حتی با ثبات قیمت جهانی، تورم داخلی قیمت ریالی را افزایش میدهد.
- فرهنگ سرمایهگذاری
طلا و نقره در فرهنگ ایرانی سابقهای دیرینه به عنوان امنترین دارایی دارند. صندوقهای سرمایهگذاری نیز دسترسی آسانتری برای جوانان ایجاد کردهاند.
- انتظارات تورمی
اخبار سیاسی و اقتصادی به سرعت انتظارات تورمی را بالا میبرد. مردم با تقاضای پیشگیرانه، خود باعث تحقق افزایش قیمت میشوند.
روشهای سرمایهگذاری در طلا
روشهای سرمایهگذاری در طلا معمولاً به سه دستهی فیزیکی، آنلاین و ابزارهای مبتنی بر طلای فیزیکی تقسیم میشوند. نکتهی کلیدی در سرمایهگذاری روی طلا، حفظ ارزش دارایی در برابر تورم است. در دهههای اخیر، با افزایش ریسکهای غیرقابلپیشبینی و سیستماتیک، طلا به بهترین پناهگاه سرمایه تبدیل شده است؛ حتی سرمایهگذاری با مبالغ کم نیز میتواند به افزایش دارایی و حفظ قدرت خرید منجر شود. در ادامه، انواع روشهای سرمایهگذاری در طلا را بررسی میکنیم.
۱. خرید طلای فیزیکی
خرید طلای فیزیکی یکی از قدیمیترین و رایجترین روشهاست. اما در سالهای اخیر، قیمت طلای فیزیکی به دلیل رشد قیمت جهانی انس طلا و نوسانات نرخ ارز، افزایش چشمگیری یافته است. بهگونهای که هر گرم طلای ۱۸ عیار به بیش از ۹ میلیون تومان رسیده و عملاً سرمایهگذاری با مبالغ خرد در مسکوکات، شمش و جواهرات دشوار شده است. از سوی دیگر، خرید و فروش طلای فیزیکی با چالشهایی نظیر مالیات، کارمزد، اجرت و همچنین خطر سرقت همراه است.
۲. خرید طلا به صورت آنلاین
خرید آنلاین طلا یکی از روشهای نوین محسوب میشود. با این حال، در این روش نیز وزن طلا نقش اصلی را دارد و طلا بر اساس وزن فروخته میشود. همچنین احتمال بدونپشتوانه بودن طلا یا فروش بدون دارایی (خالیفروشی) وجود دارد. در چنین شرایطی، بهترین گزینه برای پسانداز طلا، سرمایهگذاری در صندوقهای طلا است.
۳. صندوق طلا (بهترین گزینه برای پسانداز)
صندوقهای طلا تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت میکنند. پشتوانهٔ این صندوقها، گواهی سپرده سکه طلا و شمش طلاست و برخی از آنها قابلیت سرمایهگذاری در شمش نقره را نیز دارند. مهمترین مزیت صندوق طلا نسبت به روشهای آنلاین و فیزیکی، امکان سرمایهگذاری با حداقل ۱۰۰ هزار تومان است.
از جمله مهمترین مزایای صندوق طلا:
- امکان شروع سرمایهگذاری با ۱۰۰ هزار تومان
- قابلیت معامله در بورس
- نقدشوندگی بالا
- معاف از مالیات
- مدیریت حرفهای دارایی
نحوه سرمایهگذاری در صندوق طلای «جام» فارابی
برای خرید واحدهای این صندوق میتوانید از دو روش اقدام کنید:
۱. خرید از طریق سامانه معاملاتی کارگزاریها
صندوق «جام» فارابی از نوع صندوقهای قابل معامله در بورس (ETF) است. کافی است نماد «جام» را در سامانه معاملاتی هر کارگزاری (از جمله فارابیکس، نکست، هلیوم) جستجو کنید.
۲. خرید آسان در سامانه «فارابیزون»
اگر به دنبال خریدی ساده و سریع هستید، در هر ساعت از شبانهروز میتوانید وارد سامانه فارابیزون شوید، مبلغ دلخواه را واریز کنید و در چند کلیک واحدهای صندوق «جام» را خریداری نمایید. سفارشها در اولین روز کاری پس از واریز و در بازهی معاملاتی صندوقهای طلا (۱۲ تا ۱۸) ثبت میشود. یک تا سه روز کاری بعد، واحدهای خریداریشده در فارابیزون قابل مشاهده خواهد بود.
