بازار به سود شما نوسان میکند!
معاملات آپشن فارابی، برای سود بیشتر و مدیریت ریسک
دسترسی معاملات آپشنمعاملات آپشن چیست؟
اختیار معامله یا آپشن یکی از کاربردیترین ابزارهای مالی در بازار سرمایه است که امکان کسب سود اهرمی در بازار مثبت و منفی و پوشش ریسک ناشی از نوسانات قیمت در بازار سرمایه را برای سرمایهگذاران فراهم میکند.
انواع قراردادهای اختیار معامله
اختیار خرید (Call Option)
دارنده اختیار خرید این حق را دارد تا یک دارایی پایه را در قیمتی مشخص خریداری و در تاریخ مشخص مطابق با قرارداد اعمال کند یا پیش از رسیدن موعد سررسید، قرارداد اختیار خود را به فروش رساند.
اختیار فروش (Put Option)
دارنده اختیار فروش، حق فروش دارایی پایه خود در قیمت و تاریخ مشخص (از پیش تعیینشده) مطابق با قرارداد را دارد. در صورتی که قیمت دارایی پایه در تاریخ سررسید کمتر از قیمت اعمال باشد، دارنده اختیار فروش میتواند دارایی پایه خود را به قیمت اعمال به فروش برساند.
چرا معاملات آپشن در کارگزاری فارابی؟
کهکشان، سامانه اختصاصی معاملات آپشن کارگزاری فارابی است که امکان تحلیل و معامله در بازار اختیار معامله (آپشن) را در اختیار سرمایهگذاران و معاملهگران قرار میدهد. رابط کاربری ساده و کارآمد کهکشان، تجربهای لذتبخش را برای معاملهگران رقم زده و آنها را در مسیر تصمیمگیریهای هوشمندانه همراهی میکند.
مزایای معاملات آپشن
(Option)
(سهام)
دسترسی معاملات آپشن
استراتژیهای قابل اجرا در کارگزاری فارابی
| استراتژی | کاربرد |
|---|---|
| Covered Call | کم ریسک - مناسب برای بازار کمنوسان با رشد ملایم |
| Bull Call Spread | ریسک متوسط - کسب سود از روند صعودی بازار |
| Bear Put Spread | کم ریسک - کسب سود از روند نزولی بازار |
| Conversion | کسب سود کم ریسک از اختلاف قیمت دارایی پایه و آپشن |
| Long Straddle | پرریسک - کسب سود از نوسانات شدید قیمت |
| Protective Put | کم ریسک - بیمه کردن دارایی پایه در برابر نوسانات قیمتی |
| Long Call | پرریسک - کسب سود از رشد قیمت دارایی پایه |
| Long Put | پرریسک - کسب سود از افت قیمت دارایی پایه |
سوالات متداول
آپشن یا اختیار معامله، یکی از ابزارهای بازار مشتقه است که به دارنده آن «حق» (و نه الزام) خرید یا فروش یک دارایی مشخص (مانند سهام) را در قیمت و زمان معین میدهد. این ابزار برای پوشش ریسک و طراحی استراتژیهای سودآور در شرایط مختلف بازار به کار میرود.
قراردادهای اختیار معامله به صورت کلی به ۲ نوع زیر تقسیم میشوند:
اختیار خرید (Call Option)
اختیار خرید به دارنده این حق (نه الزام) را میدهد تا اختیار خرید یک دارایی پایه را پایه مانند سهام، طلا، صندوق سرمایهگذاری و … در قیمتی مشخص و تاریخی مشخص خریداری کند.
اختیار فروش (Put Option)
اختیار فروش به مالک یک دارایی مانند سهام، طلا، صندوق سرمایهگذاری و … این حق را میدهد که دارایی خود را در قیمتی مشخص و تاریخی مشخص به فروش برساند.
درخواست دسترسی سامانه معاملات آپشن
جهت دسترسی شماره ملی خود را وارد کنید و قوانین را مطالعه کنید.
بیانیه ریسک آپشن
این بیانیه در راستای اجرای ماده 17 دستورالعمل معاملات قرارداد اختیار معامله در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران، مصوب هیأت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار، توسط بورس تهران تنظیم شده است و باید پیش از ایجاد دسترسی به سامانه معاملات اختیار معامله، به تایید مشتری برسد. با توجه به ریسک معاملات قراردادهای اختیار معامله، مشتری با امضای این بیانیه، آگاهی و پذیرش خود را نسبت به تمامی ضوابط از جمله موارد زیر اعلام مینماید:
1- محدود نشدن حداکثر ضرر به وجوه تضمین پرداخت شده توسط مشتری: دارنده موقعیت باز خرید در اعمال حق خود، مختار است و در صورت صرفنظر کردن از اعمال قرارداد، تنها مبلغی (قیمت قرارداد و کارمزد اختیار معامله) را که در ازای این حق پرداخت کرده است، از دست میدهد. به بیان دیگر دارنده موقعیت باز خرید میتواند در هر شرایطی، از اعمال اختیار خودداری کرده و هزینه او محدود به همان مبلغ اولیهای است که برای ایجاد حق یا اختیار به فروشنده پرداخت نموده است. اما دارنده موقعیت باز فروش در صورت درخواست اعمال خریدار متعهد به انجام موضوع قرارداد میباشد. در همین راستا به منظور تضمین ایفا تعهدات مشتری، وجهی در قالب شرط ضمن عقد ذیل عناوین وجه تضمین اولیه، لازم، جبرانی و اضافی (حسب مورد) توسط کارگزار از او دریافت میشود. با توجه به ویژگیهای اهرمی قرارداد اختیار معامله، ریسک دارنده موقعیت باز فروش محدود به وجه تضمین سپردهشده نخواهد بود، بلکه ممکن است ضرر و زیانی به میزان چندین برابر وجوه تضمین مشتری به حساب وی منظور گردد.
2- خسارتهای عدم ایفای تعهدات: در صورت عدم ایفای تعهدات توسط دارندگان موقعیتهای باز فروش، مبلغی به عنوان وجه التزام و براساس شرایط مندرج در مشخصات قرارداد و بر اساس دستورالعمل اخذ میشود.
3 - رعایت سقفهای موقعیت باز: در صورت اعلام بورس مبنی بر رعایت سقفهای مربوط به قراردادهای اختیار معامله، موقعیتهای باز و همجهت نباید از سقفهای تعیین شده تجاوز کند. سقف موقعیتهای باز در سطح مشتری، کارگزار و بازار در مشخصات قرارداد تعیین شده و در اطلاعیه آغاز دوره معاملاتی در سایت بورس تهران منتشر میشود. در خصوص سقف موقعیتهای باز و همجهت توجه به نکات زیر حائز اهمیت میباشد:
- سقف موقعیتهای باز بازار: به منظور انجام کنترل سقف موقعیتهای باز بازار، در انتهای هر روز معاملاتی، مقدار بیشینه موقعیتهای باز قراردادهای اختیار خرید و اختیار فروش برای هر قیمت اعمال فعال در هر زیرگروه هم ماه محاسبه میگردد. در صورت بیشتر شدن مجموع مقادیر محاسبه شده در بند قبل برای نمادهای هر زیرگروه همماه اختیار معامله (نمادهای اختیار خرید و اختیار فروش با دارایی پایه و سررسید یکسان) از «سقف تعداد موقعیتهای باز بازار»، از ابتدای روز معاملاتی بعد، امکان ارسال سفارش خرید فراینده و فروش فزاینده وجود نخواهد داشت. این محدودیت تا زمانی ادامه مییابد که مجموع فوق در نمادهای مذکور به کمتر از مقدار «حد پایین تعداد موقعیتهای باز» کاهش یابد. لذا احتمال عدم امکان استفاده از استراتژیهای معاملاتی (از جمله استراتژیهای پوشش ریسک) و بروز نوسانات قیمتی در نمادهای مشمول محدودیت، وجود خواهد داشت. ارسال سفارش خرید کاهنده و فروش کاهنده مشمول این محدودیت قرار نخواهد گرفت و بدون توجه به محدودیتهای مربوط به این سقف، در تمام دوره معاملاتی قراردادهای اختیار معامله امکانپذیر میباشد.
- سقف موقعیتهای باز کارگزار: در صورت بیشتر شدن مجموع ارزش تعهدات پوشش داده نشده مشتریان یک شرکت کارگزاری از «سقف ارزش تعهدات باز کارگزار»، امکان ارسال سفارش فروش فزاینده توسط مشتریان همان شرکت کارگزاری در بازار اختیار معامله بورس تهران وجود نخواهد داشت. این محدودیت تا زمانی ادامه مییابد که مجموع فوق به کمتر از «حد پایین ارزش تعهدات باز کارگزار» کاهش یابد. ارسال سفارش خرید فزاینده، خرید کاهنده و فروش کاهنده مشمول این محدودیت قرار نخواهد گرفت. سقف ارزش تعهدات پوشش داده نشده هر شرکت کارگزاری درصدی از حقوق صاحبان سهام آن شرکت بوده که در اطلاعیه آغاز دوره معاملاتی هر زیرگروه همماه اعلام میشود.
- سقف موقعیتهای باز و همجهت: تعداد موقعیت باز و همجهت (مطابق با تعریف بند 63 ماده 1 دستورالعمل معاملات قرارداد اختیار معامله در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران) هر شخص حقوقی و حقیقی با تجمیع موقعیتهای باز کدهای سبدگردانی اختصاصی مربوطه و بدون لحاظ کارگزار ناظر موقعیت، در هر زیرگروه همماه، حداکثر میتواند برابر با سقف تعیین شده بوده و ارسال سفارش خرید فزاینده یا فروش فزاینده بیش از سقف مذکور امکانپذیر نمیباشد. در صورت عدم رعایت مقررات مربوط به سقف موقعیتهای همجهت، امکان ارسال سفارش خرید فزاینده و فروش فزاینده جدید برای کدهای معاملاتی متخلف و کدهای اختصاصی سبدگردانی مربوطه (در صورت وجود)، از ابتدای جلسه معاملاتی بعدی در سطح بازار اختیار معامله بورس تهران مسدود میگردد. این مسدودی تا زمانی ادامه مییابد که در بررسی انجام شده پس از پایان جلسه معاملاتی روزانه، موقعیتهای باز مذکور کوچکتر یا مساوی «سقف تعداد موقعیتهای همجهت» گردد. ارسال سفارش خرید کاهنده و فروش کاهنده مشمول این محدودیت قرار نخواهند گرفت.
4- احتمال کاهش نقدشوندگی بازار تحت شرایط خاص: متداولترین روش خروج از بازار قراردادهای اختیار معامله، انجام معامله متقابل موقعیت باز فعلی (معامله معکوس) مشتری است. مشتری ممکن است در شرایط خاص با توجه به نیروهای عرضه و تقاضا و تغییرات قیمت روزانه و یا خصوصیات و محدودیتهای مدیریت ریسک بازار، در زمان و قیمت مورد نظر نتواند از بازار خارج شود و دچار زیان گردد.
5- اثر توقف نماد معاملاتی: توقف و بازگشایی نماد معاملاتی قراردادهای اختیار معامله، بهطور همزمان با توقف و بازگشایی سهم پایه در بازار نقدی و به یک روش انجام میشود. در شرایط خاصی طبق الزامات و ضوابط دستورالعملهای مصوب، نماد معاملاتی دارایی پایه یا قراردادهای اختیار متوقف میشود. توقف نماد معاملاتی ممکن است تا روز سررسید قرارداد اختیار ادامه داشته و منجر به کاهش نقدشوندگی و کاهش ارزش زمانی قرارداد گردد که این موضوع میتواند بر سود و زیان موقعیتهای باز تاثیرگذار باشد. در صورت توقف نماد معاملاتی دارایی پایه در سررسید، حسب مورد، اعمال به روش زیر صورت میگیرد: در زمان تسویه نقدی، براساس آخرین قیمت مبنای دارایی پایه، تسویه نقدی میشود. در زمان تسویه فیزیکی، به مقدار موجودی دارایی پایه در کد معاملاتی دارنده موقعیت باز فروش اختیار خرید، تسویه به صورت فیزیکی انجام شده و مابقی موقعیتهای تخصیص یافته وی براساس آخرین قیمت مبنای دارایی پایه در زمان تسویه فیزیکی، تسویه نقدی میشود. در صورتی که نماد معاملاتی دارایی پایه، در روز سررسید قبل از 75 دقیقه پایانی جلسه معاملاتی همان روز متوقف باشد، بورس با اطلاعرسانی به بازار، نمادهای معاملاتی اختیار معامله مربوطه را در 60 دقیقه پایانی همان جلسه معاملاتی برای بستن موقعیتها، بازگشایی میکند. در صورتی که نماد معاملاتی دارایی پایه، در روز سررسید بازگشایی شود، معاملات اختیار معامله مشمول بند قبل نیست.
6- مصادف شدن تاریخ سررسید با ایام تعطیلی بازار: چنانچه هریک از مواعد تعیین شده در مشخصات قرارداد مصادف با روزهای تعطیل باشد، اولین روز کاری پس از ایام تعطیل، ملاک محاسبه است. در صورت بروز تعطیلی بازار، احتمال کاهش ارزش زمانی قراردادهای اختیار معامله و یا بروز ضرر و زیان برای هر یک از طرفین قرارداد وجود دارد.
7- اطلاعات مندرج در مشخصات قرارداد و سایر مقررات مربوطه: آشنایی با مقررات، به مشتری امکان میدهد تا از حقوق و تعهدات خود، آگاهی و پذیرش کامل داشته باشد. مطالعه دقیق اطلاعیهها، بیانیه ریسک، قرارداد مشتری-کارگزار، دستورالعمل معاملات و سایر مقررات مرتبط، از الزامات فعالیت در این بازار بوده و کارگزار و بورس مسئولیتی در خصوص فقدان آگاهی مشتری نخواهند داشت.
8- اهمیت و مدیریت تاریخ سررسید و سبک اعمال تعیین شده در قرارداد: تاریخ سررسید، تاریخی است که پس از آن، قرارداد اختیار معامله منقضی میشود. دارنده موقعیت باز خرید میتواند براساس سبک اعمال تعیین شده در مشخصات قرارداد، قرارداد اختیار معامله خود را اعمال کند. براساس ضوابط این دستورالعمل، دارنده موقعیت باز خرید در صورت تمایل به اعمال قرارداد اختیار معامله، باید درخواست اعمال و نوع تسویه خود را تا مهلت مقرر در مشخصات قرارداد ارائه نماید.
9- اطلاع از شرایط لازم جهت اعمال موقعیتهای باز خرید: ثبت درخواست اعمال در روز تسویه فیزیکی قرارداد اختیار معامله خرید، مستلزم تأمین ارزش اعمال قرارداد اختیار معامله بهعلاوه هزینههای اعمال توسط دارنده موقعیت باز خرید و پذیرش نهایی درخواست اعمال در روز تسویه فیزیکی قرارداد اختیار معامله فروش، مستلزم وجود دارایی پایه معتبر متناسب با موقعیتهای باز درخواستی برای اعمال در کد مالکیت دارنده موقعیت باز خرید بهعلاوه هزینههای اعمال در زمان مشخصشده در مشخصات قرارداد است. لذا عدم تامین ارزش اعمال/دارایی پایه معتبر توسط مشتری درخواست دهنده در روز تسویه فیزیکی، میتواند منجر به عدم اعمال قرارداد اختیار معامله وی گردد. لازم به ذکر است که اعلام موافقت با تسویه نقدی در روز تسویه نقدی، دال بر اجرای نهایی نوع تسویه انتخاب شده نمیباشد و مشتری باید در صورت عدم توافق طرف مقابل با تسویه نقدی، درخواست اعمال فیزیکی خود را مجددا در روز تسویه فیزیکی ارائه نماید.
10- الزام به تأمین دارایی پایه معتبر جهت اجرای فرآیند اعمال در روز تسویه فیزیکی: اوراق بهادار مسدود، توثیق یا توقیف شده، به عنوان دارایی پایه معتبر جهت اعمال در روز تسویه فیزیکی محسوب نمیشوند. لذا مسدود، توثیق و یا توقیف بودن دارایی پایه در روز تسویه فیزیکی میتواند منجر به نکول مشتری دارای موقعیتهای باز فروش قراردادهای اختیار خرید و عدم اعمال موقعیتهای باز خرید قراردادهای اختیار فروش گردد.
11- انجام تسویه نقدی به کسری از اندازه قرارداد: صرفا در تسویه نقدی در صورت اعلام در مشخصات قرارداد، دارندگان موقعیت باز خرید میتوانند در صورت تمایل، موافقت خود را با تسویه به کسری از اندازه قرارداد اعلام نمایند. در تسویه فیزیکی، امکان اعمال قرارداد اختیار معامله به میزان کسری از اندازه قرارداد وجود ندارد.
12- انجام تسویه با اعمال حداکثری: موافقت با اعمال حداکثری، به منزله درخواست تسویه تمامی موقعیتهای باز مشتری میباشد.
13- تعدیل قرارداد اختیار معامله بر اساس اقدام شرکتی: در صورت بروز اقدامات شرکتی دارایی پایه، قیمت اعمال و یا اندازه قرارداد اختیار معامله تعدیل خواهند شد. با توجه به عدم پذیرش حق تقدم و یا سهام جایزه به عنوان دارایی پایه معتبر، تعدیلات مذکور میتواند منجر به تغییر وضعیت مشتریان دارای موقعیت باز فروش (با توجه به اخذ استراتژیهای معاملاتی متفاوت) به «در خطر» و یا «مارجین کال» گردد. لذا مقررات مربوط به واریز وجه جبرانی و یا بستن موقعیتها جهت تغییر وضعیت مشتری به وضعیت عادی لازمالاجرا خواهد بود.
14- آگاهی از کارمزدها و کسور قانونی: کارمزدهای بازار قراردادهای اختیار معامله، شامل کارمزد معاملات و کارمزد اعمال است. کارمزد اعمال از همه دارندگان موقعیت بازی که قرارداد اختیار معامله آنها تسویه نقدی و یا فیزیکی شده است، اخذ میشود. همچنین چنانچه تسویه به صورت فیزیکی باشد، میزان و روش اخذ مالیات از همه دارندگان موقعیت باز فروش در قرارداد اختیار خرید و همه دارندگان موقعیت باز خرید در قرارداد اختیار فروش که سهم پایه موضوع قرارداد را به طرف مقابل تحویل میدهند، مشابه مالیات فروش دارایی پایه خواهد بود.
15- ثبت سفارشها و اولویت بندیها: همه مشتریان به منظور فعالیت در بازار مشتقه باید فرم بیانیه ریسک و قرارداد فی مابین مشتری و کارگزار را نزد کارگزار تکمیل و تایید کنند. فرم بیانیه ریسک توسط بورس تهیه و ابلاغ میشود. انواع سفارش و اعتبار آن در بازار مشتقه به شرح "دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات در بورس اوراق بهادار تهران"، مصوب هیئت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار است که براساس ملاحظات فنی، توسط بورس انتخاب میشود. اجرای سفارشهای ثبت شده در سامانه معاملاتی بر اساس اولویت قیمت و در صورت برابری قیمتها، بر اساس اولویت زمانی ثبت سفارش انجام میشود.
16- خطای کاربری یا سامانه معاملاتی: چنانچه کارگزار و بورس در اثر اختلالات مخابراتی و سیستمهای الکترونیکی و سایر عواملی که خارج از اراده کارگزار و بورس میباشد، قادر به اجرای سفارشهای مشتری نباشند و به واسطهی این اختلالات، خسارتی به مشتری وارد آید، مسئولیتی متوجه کارگزار و بورس نخواهد بود.
به موجب این سند، اینجانب/این شرکت .............. بیانیه ریسک را دریافت و مطالعه نموده و ضمن اعلام اطلاع از کلیه مقررات و خصوصیات معاملاتی و تمامی ریسکهایی که در بازار قرارداد اختیار معامله متصور بوده و یا احتمال وقوع دارد و نیز با شناخت و درک کامل از ماهیت امر و پذیرش مقررات مربوطه، مراتب را تایید کرده و ملتزم میگردد.
قرارداد آپشن - حقیقی
ماده 1) مقدمه
-
- این قرارداد میان شرکت کارگزاری فارابی به مشخصات جداول متناسب زیر که از این پس در این قرارداد، «کارگزاری» نامیده میشود؛
| نام کارگزار: کارگزاری فارابی | شماره ثبت: 103561 |
| تاریخ ثبت: 1372/12/15 | محل ثبت: تهران |
| شماره ثبت نزد سازمان بورس: 103561 | شماره تلفن دفتر مرکزی: 88553442 |
| شماره فکس دفتر مرکزی: 88557278 | کد پستی: 1466997394 |
|
نام، نام خانوادگی و سمت آخرین صاحبان امضا مجاز:
1- خانم مونا السادات کابلی سمت: مدیر عامل و عضو هیات مدیره 2- آقای محمد عطرسائی سمت: نایب رئیس هیات مدیره |
شماره و تاریخ روزنامه رسمی:
روزنامه رسمی شماره 22837 مورخ 1402/05/26 |
| آدرس دفتر مرکزی: تهران، شهرک غرب، بلوار خوردین (شریفی)، توحید3، پلاک 3 | |
از یک سو و مشتری حقیقی یا وکیل / نماینده قانونی وی به مشخصات جداول متناسب زیر که از این پس در این قرارداد"مشتری" نامیده میشود:
الف) برای اشخاص حقیقی ایرانی:
| نام و نام خانوادگی: | جنسیت: 🞎 مرد 🞎 زن |
| کد مالکیت: | تاریخ دریافت کد مالکیت: |
| نام پدر: | تاریخ تولد (روز/ماه/سال): |
| محل تولد: | کد ملی: |
| شماره شناسنامه: | محل صدور شناسنامه: |
| شماره سریال شناسنامه: | شماره تلفن منزل با کد شهر: |
| شماره تلفن محل کار با کد شهر: | شماره تلفن همراه: |
| نام و کد بانک: | شماره حساب بانکی: |
| آدرس پست الکترونیکی: | |
| آدرس منزل: | |
| آدرس محل کار: | |
ب) برای وکیل / نماینده قانونی:
| حقوقی | |
| نام وکیل: | شماره ثبت: |
| تاریخ ثبت: | محل ثبت: |
| شماره و تاریخ وکالتنامه / نامه نمایندگی: | شناسه ملی: |
| شماره تلفن دفتر مرکزی: | شماره فکس دفتر مرکزی: |
|
نام، نام خانوادگی و سمت آخرین صاحبان امضا مجاز:
1- آقای: سمت: 2- آقای: سمت: 3- خانم / آقای سمت: |
شماره و تاریخ روزنامه رسمی:
روزنامه رسمی شماره مورخ |
| نام و کد بانک: | شماره حساب بانکی: |
| آدرس پست الکترونیکی: | |
| نوع شخصیت حقوقی: | |
| آدرس دفتر مرکزی: | |
ج) برای وکیل / نماینده قانونی:
| حقیقی | |
| نام و نام خانوادگی: | جنسیت: 🞎 مرد 🞎 زن |
| شماره وکالتنامه / نامه نمایندگی: | تاریخ وکالتنامه / نامه نمایندگی: |
| نام پدر: | تاریخ تولد (روز/ماه/سال): |
| محل تولد: | کد ملی: |
| شماره شناسنامه: | محل صدور شناسنامه: |
| شماره سریال شناسنامه: | شماره تلفن منزل با کد شهر: |
| شماره تلفن محل کار با کد شهر: | شماره تلفن همراه: |
| نام و کد بانک: | شماره حساب بانکی: |
| آدرس پست الکترونیکی: | |
| آدرس منزل: | |
| آدرس محل کار: | |
د) برای ولی / قیم:
| نام و نام خانوادگی: | جنسیت: 🞎 مرد 🞎 زن |
| شماره قیمنامه: | تاریخ قیمنامه: |
| نام پدر: | تاریخ تولد (روز/ماه/سال): |
| محل تولد: | کد ملی: |
| شماره شناسنامه: | محل صدور شناسنامه: |
| شماره سریال شناسنامه: | شماره تلفن منزل با کد شهر: |
| شماره تلفن محل کار با کد شهر: | شماره تلفن همراه: |
| نام و کد بانک: | شماره حساب بانکی اعلامی اداره سرپرستی دادگستری: |
| آدرس پست الکترونیکی: | |
| آدرس منزل: | |
| آدرس محل کار: | |
به شرح مواد آتی منعقد گردید.
-
- در این قرارداد سازمان بورس و اوراق بهادار، اختصارا سازمان، شرکت بورس اوراق بهادار تهران (شرکت سهامی عام) اختصارا بورس، قوانین، مصوبات هیأت وزیران، شورای عالی بورس و اوراق بهادار، سازمان و بورس، اختصارا مقررات نامیده شدهاند.
- دستورالعمل معاملات قرارداد اختیار معامله در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران، مصوب 26/02/1397 هیأتمدیره سازمان بورس و اوراق بهادار، در این قرارداد دستورالعمل نامیده میشود و تعاریف آن در این قرارداد به همان مفاهیم بهکار رفتهاند.
- اتاق پایاپای، واحدی در شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه است که براساس دستورالعمل، وظیفه انجام امور تسویه، پایاپای و اعمال قرارداد اختیار معامله را بر عهده دارد.
ماده 2) موضوع قرارداد
موضوع قرارداد، ارائه خدمات زیر توسط کارگزار به مشتری است:
1. اجرای درخواستهای اتخاذ موقعیت خرید و اتخاذ موقعیت فروش و همچنین ارسال درخواستهای اعمال مطابق با رویه اعلامی بورس در بازار معاملات قرارداد اختیار معامله؛
2. ایفای تعهدات مشتری در مقابل اتاق پایاپای و بورس.
ماده 3) مدت قرارداد
قرارداد از تاریخ .............. امضا و ابلاغ قرارداد آغاز میشود و در صورت تحقق هر یک از موارد زیر خاتمه مییابد:
- فسخ قرارداد و تسویه حساب قطعی بین کارگزار و مشتری؛
- تعلیق مجوز معاملات قرارداد اختیار معامله کارگزار بیش از 20 روز؛
- لغو مجوز قرارداد اختیار معامله کارگزار یا عدم تمدید مجوز وی پس از اتمام دوره مجوز.
ماده 4) مبلغ قرارداد
مبلغ قرارداد، صرفا معادل کارمزدهای معامله است که کارگزار بر اساس مقررات از مشتری دریافت میکند.
ماده 5) تعهدات مشتری
- مشتری متعهد میشود در صورت تغییر اطلاعات مندرج در جدول مشخصات مشتری، مراتب را در اسرع وقت به کارگزار اطلاع دهد.
- مشتری متعهد میشود که بدون مطالعه و آگاهی از مقررات مربوط به اختیار معامله، هیچگونه سفارشی برای معامله قرارداد اختیار معامله صادر نکند. مشتری اعلام میکند از ریسکها و مقررات حاکم بر بازار قرارداد اختیار معامله کاملا مطلع بوده و آنها را پذیرفته است و از این رو، بیانیه ریسک (فرم پیوست قرارداد) را تکمیل و امضا کرده است. مشتری اعلام میدارد توانایی ارزیابی و تحمل ریسک مالی را که خرید یا فروش اختیار معامله به همراه خواهد داشت، دارد.
- کارگزار میتواند در مورد سفارشهای فروش، علاوه بر وجه تضمین اولیه، به منظور اطمینان از ایفای تعهدات مشتری، وثایق یا تضامینی (موضوع ماده 10) تا سقف تعیینشده در مشخصات قرارداد از مشتری دریافت کند، بر این اساس مشتری موظف به تودیع وثایق لازم نزد کارگزار میباشد.
- اتاق پایاپای از طرف مشتری وکالت بلاعزل دارد حسب شرایط، وجوه مورد نیاز جهت ایفای تعهدات مشتری را به عنوان اباحه تصرف در اختیار کارگزار طرف دیگر قرارداد اختیار معامله (بر حسب مورد خریدار یا فروشنده) قرار دهد و وی حق استفاده از آن را خواهد داشت تا در دوره تحویل تسویه کند.
5. در صورتی که موجودی حساب عملیاتی مشتری نزد کارگزار از حداقل وجه تضمین کمتر شود، مشتری مکلف است براساس اخطاریه افزایش وجه تضمین (موضوع بند 12 ماده 6 این قرارداد)، حداکثر تا سه ساعت پس از شروع جلسه معاملات روز بعد از ایجاد کسری حساب تضمین، وجه تضمین خود را تا تضمین لازم روز معاملاتی قبل افزایش دهد یا اقدام به بستن موقعیتهای باز خود تا حد جبران کسری وجه تضمین نماید. در غیر این صورت، مشتری ضمن عقد خارج لازم، به کارگزار وکالت بلاعزل میدهد تا اقدام به بستن آن دسته از موقعیتهای باز مشتری تا حد جبران کسری وجه تضمین نماید. همچنین کارگزار، میتواند رأسا! از محل بستانکاری مشتری و یا وثایق وی نزد کارگزار، اقدام به تأمین و جبران تعهدات مشتری نماید.
6. بورس در اقدام شرکتی ناشر سهم پایه (افزایش سرمایه و تقسیم سود)، قیمت اعمال، اندازه قراردادهای اختیار معامله و سقف موقعیتهای یک گروه اختیار معامله را تعدیل میکند و مشتری با علم به این موضوع و تغییرات احتمالی وجوه تضمین، اقدام به اتخاذ موقعیت باز در بازار قرارداد اختیار معامله میکند.
7. مشتری از سقف موقعیتهای باز هر نماد معاملاتی به ازای مشتری و کارگزار آگاه است و با علم به این موضوع کارگزار را انتخاب و اقدام به اتخاذ موقعیت باز در بازار قرارداد اختیار معامله میکند.
8. خسارتهای مقرر در مشخصات قرارداد از محل حساب عملیاتی کارگزار و در صورت عدم کفایت، از محل وثایق کارگزار نزد اتاق پایاپای تأمین و رأسا محاسبه و برداشت میشود. در صورت عدم کفایت وثایق، کارگزار مکلف است حسب دستور اتاق پایاپای خسارتهای مربوطه را پرداخت کند. بدیهی است کارگزار میتواند این خسارات را رأسا از محل وثایق یا تضامین مشتری برداشت کند و در صورت عدم کفایت از مشتری مطالبه کند. مستندات این اقدامات باید در سوابق کارگزاری نگهداری شود. در صورتیکه به هر دلیلی مشتری تعهدات خود را ایفا ننماید، کارگزار میتواند رأسا از محل بستانکاری مشتری و یا وثایق وی نزد کارگزار حسب مورد، محاسبه، برداشت و نسبت به تأمین و جبران تعهدات مشتری اقدام نماید.
9.مشتری متعهد است در ارائه سفارشهای خرید و فروش، همه قوانین و مقررات مربوطه بهویژه مقررات مربوط به فصل ششم قانون بازار را رعایت کند.
10. مشتری متعهد به تأدیه کارمزد معامله و اعمال است. کارمزد اعمال از همه دارندگان موقعیت بازی که قرارداد اختیار معامله آنها تسویه نقدی و یا فیزیکی شده است، اخذ میشود.
11. چنانچه تسویه به صورت فیزیکی باشد، از همه دارندگان موقعیت باز فروش در قرارداد اختیار معامله خرید و همه دارندگان موقعیت باز خرید در قرارداد اختیار معامله فروش که سهم پایه موضوع قرارداد را به طرف مقابل تحویل میدهند، مالیات اخذ خواهد شد.
12. بورس میتواند در مورد تعداد کارگزارانی که یک مشتری میتواند از طریق آنها معامله کند، محدودیت تعیین کند. در این صورت تغییر کارگزار صرفا با رعایت مقررات اتاق پایاپای و تکمیل فرم مربوطه و تایید آن توسط کارگزار مبدا، کارگزار مقصد و اتاق پایاپای امکانپذیر است. مسئولیت تخلف از مفاد این بند و جبران خسارتهای مربوطه بر عهده مشتری است.
13. مشتری ملزم است سفارش خود را در فرمهای تعیینشده توسط بورس تکمیل و ارائه کند.
14. مشتری با امضای این قرارداد، همه مقررات و مفاد دستورالعمل و اصلاحات بعدی آن را میپذیرد و متعهد به ایفای تمام وظایف و تعهدات خود مطابق قوانین و مقررات است، هر چند در این قرارداد ذکر نشده باشد.
15. به هنگام تسویه قراردادهای اختیار معامله، در صورت تعیین سایر روشهای تخصیص غیر از روش ردگیری موقعیت، فروشندگان اختیار معامله با انعقاد این قرارداد به اتاق پایاپای وکالت و اجازه میدهند که مشتری طرف قرارداد آنان یا هر دارنده اختیار معامله را برای اعمال اختیار به ایشان حواله دهد.
16. مشتری به موجب این قرارداد، اذغان میدارد از اختیارات بورس درخصوص تعدیل قیمت اعمال، اندازه قراردادهای اختیار معامله و سقف موقعیتهای یک گروه اختیار معامله براساس مقررات بازار سرمایه به ویژه رویدادها و اقدام شرکتی ناشر شامل و نه محدود به افزایش سرمایه، تقسیم سود، توقف و بازگشایی نماد، افشای اطلاعات آگاه بوده و با علم به این موضوع و مفاد مواد 44 الی 46 دستورالعمل، اقدام به معامله در این بازار مینماید.
17. در همه مواردی که مشتری ملزم به واریز وجه به حساب کارگزار است، مبالغ باید به شماره حسابهای موجود در سایت کارگزاری فارابی به نشانی https://irfarabi.com/banks به نام کارگزاری فارابی واریز و رسید اسکن شده آن به آدرس ایمیل customers@irfarabi.com ارسال و یا از طریق واریز آنی وجه در سامانه معاملاتی اقدام نماید.
ماده 6) تعهدات کارگزار
1. نماینده کارگزار جهت اجرای مفاد این قرارداد واحد پذیرش و ارتباط با مشتری، واحد مرکز تماس میباشد. تکمیل و امضای سایر مدارک توسط نماینده برای کارگزار تعهدآور است.
2. کارگزار مسئولیت ایفای تعهدات مشتریان در مقابل اتاق پایاپای را به شرح دستورالعمل بر عهده دارد.
3.کارگزار باید سفارش مشتریان را در فرمهای تعیینشده توسط بورس ثبت و نگهداری کند.
4.کارگزار باید فرمهای ثبت سفارش را برای هر مشتری به ترتیب شماره سریال، بایگانی کند و حسب درخواست به بورس یا سازمان ارائه نماید. جهت رعایت نوبت مشتریان ثبت تاریخ و زمان دقیق تکمیل فرم سفارش الزامی است.
5.کارگزار باید در زمان اخذ سفارش خرید یا فروش، هزینههای معاملاتی بهعلاوه ارزش معاملاتی قرارداد اختیار معامله یا وجه تضمین موردنیاز را، حسب مورد، به حساب مشتری منظور کند. حساب مشتری از محل وجوه واریزی وی به حساب عملیاتی کارگزار، بستانکاری وی در دفاتر کارگزاری و وجوه متعلق به کارگزار قابل تأمین است.
6. کارگزار موظف است شماره حساب جاری خود نزد بانک عامل را که مطابق فرم اعلام حساب در اختیار، افتتاح آن را به اطلاع بورس و شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه رسانده است، در بند 17 ماده 5 مرقوم کند.
7. کارگزار موظف است در دفاتر خود برای هر مشتری و نماد معاملاتی، سرفصلهای جداگانهای ایجاد کند و در زمان اجرای سفارشهای مشتری از کفایت وجه تضمین اولیه در حساب وی اطمینان یابد.
8. کارگزار باید سوابق معاملات و صورتحساب مشتری را به نحوی نگهداری کند که حسب مورد به سازمان، بورس یا شرکت سپردهگذاری قابل ارائه باشد.
9. در صورتیکه مشتری پس از ارائه سفارش و قبل از انجام معامله در چارچوب مقررات از اجرای سفارش منصرف شود یا کارگزار به هر علت نتواند نسبت به اجرای سفارش مشتری اقدام کند، حسب درخواست مشتری وجوه وی باید توسط کارگزار مسترد شود.
10. کارگزار موظف است در صورت دریافت وجه تضمین اولیه از مشتری، سفارش وی را در سامانه معاملات بازار اختیار معامله ثبت کند و مجاز نیست به هیچ وجه از وجوه مشتریان به نفع خود یا سایر اشخاص استفاده نمایند.
11. کارگزار پس از دریافت گزارش اتاق پایاپای عملیات بهروزرسانی حسابها را بر اساس مفاد دستورالعمل انجام میدهد.
12. شیوه ابلاغ اخطاریه افزایش وجه تضمین به مشتری از طریق ارسال به پست الکترونیکی به آدرس اعلامی در فرمهای مشخصات مشتری یا ارسال پیامک به شماره همراه وی یا ارسال هشدار کسری وجه از طریق سامانه معاملات بر خط یا ارسال اظهارنامه یا ارسال نامه از طریق پست میباشد.
13. کارگزار موظف است اگر مشتری مشمول دریافت اخطاریه افزایش وجه تضمین شدهاست، تا پیش از واریز وجوه یا بستن موقعیتهای باز توسط مشتری، متناسب با اخطاریه افزایش وجه تضمین، سفارشهای افزاینده موقعیتهای باز مشتری را نپذیرد.
14. اگر مشتری تا سه ساعت پس از شروع معاملات روز بعد، وجه تضمین خود را تا وجه تضمین لازم روز معاملاتی
قبل افزایش ندهد، کارگزار باید در همان روز معاملاتی، راسا اقدام به بستن آن دسته از موقعیتهای باز مشتری که تعهدات وجه تضمین آن ایفا نشده است، کند. در صورت بستن موقعیت توسط کارگزار، قرارداد اختیار معامله بر اساس قیمت معاملهای که منجر به بستن موقعیت شدهاست، تسویه میشود.
15. کارگزار باید مازاد موجودی حساب مشتری نسبت به وجه تضمین تعیینشده را در صورت درخواست مشتری به حساب بستانکاری مشتری منظور و حداکثر دو روز کاری (T+2) پس از درخواست مشتری به وی پرداخت کند.
16. مشتری میتواند پس از پایان جلسه معاملات، تا انتهای روز کاری از کارگزار درخواست کند تا اطلاعات موقعیتهای باز وی را به لحاظ تغییرات وجه تضمین، سود (زیان) روزانه و سایر موارد به وی ارائه کند و کارگزار موظف است پیش از شروع جلسه معاملات روز کاری بعد، اطلاعات درخواستی را در اختیار مشتری قرار دهد.
17. کارگزار باید مطابق با زمانبندی فرایند اعمال اعلامی در مشخصات قرارداد، درخواستهای اعمال را به اتاق پایاپای اعلام کند.
18. اگر از تاخیر یا عدم اقدام کارگزار در ایفای تعهدات موضوع دستورالعمل، خسارتی به مشتری وارد شود یا مشتری متحمل هزینههایی شود، کارگزار ملزم به جبران همه هزینهها و خسارات وارده است. مسئولیت کارگزار منوط به تأمین بهموقع وجوه توسط مشتری نزد کارگزار است.
19. کارگزار موظف است نسبت به حفظ و عدم افشای اطلاعات سفارشها و معاملات مشتری مطابق مقررات، تمهیدات لازم را بهکار برد.
20.کارگزار موظف است بنا به درخواست مشتری، گزارش کاملی از ریز معاملات انجام شده مشتری و وضعیت حساب وی را به یکی از روشهای مندرج در بند 12 ماده 6 قرارداد مشتری کارگزار ارائه نماید.
21. در صورتی که به هر دلیلی طی مهلتهای مقرر مشتری تعهدات خود را به دلیل کاهش ارزش وجه تضمین، کسری وجه، وضعیت At Risk یا مارجین شدن ایفا ننماید و کارگزار موفق به بستن موقعیت باز مشتری نشود، کارگزار میتواند به تشخیص خود و رأسا از محل بستانکاری مشتری و یا وثایق و تضامین وی نزد کارگزار حسب مورد، محاسبه، برداشت و نسبت به تأمین و جبران تعهدات مشتری اقدام نماید.
ماده 7) نحوه اعمال و تسویه نهایی قرارداد اختیار معامله
1. دارنده موقعیت باز خرید در صورت تمایل به اعمال قرارداد اختیار معامله، باید درخواست اعمال و نوع تسویه خود را در مهلت مقرر در مشخصات قرارداد از طریق سامانه معاملاتی به کارگزار ارائه کند.
2. کارگزار باید در زمان مشخص شده در مشخصات قرارداد، درخواستهای اعمال را به همراه نوع تسویه به اتاق پایاپای اعلام کند. اعلام کارگزار مبنای تخصیص وجوه موجود در حساب اعمال کارگزار به تفکیک مشتری است.
3. کارگزار باید در زمان مشخص شده، تعهدات مربوط به اعمال دارندگان موقعیت باز تخصیص یافته را به اطلاع ایشان برساند. شیوه ابلاغ به مشتری به یکی از روشهای موضوع بند 12 ماده 6 میباشد.
4. اگر دارنده موقعیت باز خرید، قرارداد اختیار معامله را اعمال کند، دارنده موقعیت باز فروش موظف به انجام تعهدات خود مطابق با دستورالعمل میباشد. اگر دارنده موقعیت باز فروش به تعهدات خود عمل نکند، قرارداد اختیار معامله بر اساس قیمت پایانی سهم پایه در آخرین روز معاملاتی، تسویه نقدی و خسارتهای مقرر در مشخصات قرارداد از وی دریافت میشود. در صورت توقف دارایی پایه در تاریخ سررسید، مطابق با ماده 42 دستورالعمل اقدام میشود.
5. اجرای درخواست اعمال فیزیکی قرارداد اختیار معامله خرید، مستلزم تامین ارزش اعمال قرارداد اختیار معامله توسط دارنده موقعیت باز خرید و اجرای درخواست اعمال فیزیکی قرارداد اختیار معامله فروش، مستلزم وجود سهم پایه به تعداد اندازه قرارداد در کد مالکیت دارنده موقعیت باز خرید در زمان مشخصشده در مشخصات قرارداد است.
6. در مورد موقعیتهای باز فروش، فروشنده باید در مهلت مقرر در مشخصات قرارداد، حسب مورد، ارزش اعمال قرارداد اختیار معامله را در حساب اعمال کارگزار تامین کرده یا سهم پایه موضوع قرارداد اختیار معامله را در کد مالکیت خود در شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه داشته باشد. سهم پایه موجود در کد مالکیت فروشنده به میزان تعهد وی در قرارداد اختیار معامله توسط شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه مسدود میشود. در غیر این صورت، قرارداد اختیار معامله بر حسب قیمت پایانی سهم پایه در آخرین روز معاملاتی، تسویه نقدی میشود و مشتری ملزم به پرداخت خساراتی است که توسط اتاق پایاپای از کارگزار دریافت میشود.
7. در صورت توقف نماد معاملاتی دارایی پایه در سررسید، حسب مورد، اعمال به روش زیر صورت میگیرد:
الف) در زمان تسویه نقدی، براساس آخرین قیمت مبنای دارایی پایه، تسویه نقدی میشود.
ب) در زمان تسویه فیزیکی، به مقدار موجودی دارایی پایه در کد معاملاتی دارنده موقعیت باز فروش اختیار خرید، تسویه به صورت فیزیکی انجام شده و مابقی موقعیتهای تخصیص یافته وی براساس آخرین قیمت مبنای دارایی پایه در زمان تسویه فیزیکی، تسویه نقدی میشود.
8. در صورتی که پس از اعمال، میزان مالکیت سهامدار از سقفهای مجاز سهامداری بیشتر گردد، سهامدار مزبور موظف به عرضه سهام مازاد ایجاد شده به علت اعمال در مهلت تعیینشده توسط بورس خواهد بود.
9. درخواست اعمال مشتری، پس از ارسال آن توسط کارگزار به اتاق پایاپای، قابل اصلاح یا لغو نیست.
10. اگر دارنده موقعیت باز خرید، قرارداد اختیار معامله را اعمال کند، دارنده موقعیت باز فروش موظف به انجام تعهدات خود مطابق با دستورالعمل میباشد. اگر دارنده موقعیت باز فروش به تعهدات خود عمل نکند، قرارداد اختیار معامله بر اساس قیمت پایانی سهم پایه در آخرین روز معاملاتی، تسویه نقدی و خسارتهای مقرر در مشخصات قرارداد از وی دریافت میشود. در صورت توقف دارایی پایه در تاریخ سررسید، مطابق با ماده 42 دستورالعمل اقدام میشود.
ماده 8) حوادث ناگهانی و فورسماژور
هرگاه اجرای تمام یا بخشی از قرارداد به واسطه یک علت خارجی، غیرقابلپیشگیری، مقاومت ناپذیر و غیرقابل پیشبینی غیرممکن شود یا به تأخیر افتد، طرفی که در این وضعیت قرار گرفته است مسئول جبران خسارات ناشی از
عدم اجرا یا تاخیر در اجرای قرارداد نیست. در این صورت وی مکلف است در اسرع وقت (حداکثر 7 روز کاری) مراتب را کتبا به طرف مقابل، بورس و سپردهگذاری اطلاع دهد.
اعلام رسمی بورس یا شرکت سپردهگذاری مرکزی در حکم اطلاع مشتری است.
ماده 9) فسخ قرارداد
1. هر یک از طرفین میتوانند در صورت تحقق موارد ذیل، مراتب را با ذکر مستندات به طرف دیگر اعلام کند. اگر در مدت ده روز کاری پاسخی ارائه نشود یا پاسخ ارائهشده مورد قبول اخطاردهنده نباشد، فسخ قرارداد کتبا به طرف دیگر اعلام میشود:
1) نقض هر یک از شروط قرارداد*
2) بروز حوادث موضوع ماده 8 و تداوم آن بیش از بیست روز کاری*
3. هر گاه مشتری از ادامه همکاری در بازار قرارداد اختیار معامله از طریق کارگزار منصرف شود، میتواند قرارداد را فسخ کند، مشروط به آن که مراتب را از قبل، ظرف دو روز کاری به کارگزار اعلام کند.
تبصره 1) فسخ قرارداد مانع مطالبه هزینهها و خسارات مقرر در قرارداد نیست.
تبصره 2) همزمان با فسخ قرارداد، هر یک از طرفین موظف به اعلام کتبی مراتب با ذکر دقیق تاریخ فسخ، به بورس هستند.
تبصره 3) در صورت فسخ قرارداد توسط هر یک از طرفین، نسبت به تسویه حساب مطابق اعلام کارگزار اقدام میشود.
ماده 10) تضامین
کارگزار میتواند علاوه بر وجه تضمین اولیه در مورد سفارشهای فروش، به منظور اطمینان از ایفای تعهدات مشتری وثایق و تضامین زیر را از مشتری اخذ نماید:
کارگزار میتواند در مورد سفارشهای فروش، علاوه بر وجه تضمین اولیه، به منظور اطمینان از ایفای تعهدات مشتری، وثایق یا تضامینی تا سقف تعیینشده در مشخصات قرارداد از مشتری دریافت کند، بر این اساس مشتری موظف به تودیع وثایق لازم نزد کارگزار میباشد.
الف) مشتری میبایست جهت دسترسی به ایجاد موقعیت فروش در سامانه معاملاتی 1.5 برابر موقعیت اخذ شده (ارزش معامله به قیمت اعمال)، سهام (بورسی ویا فرابورسی) و صندوقهای قابل معامله به کارگزاری منتقل کند.
ب) اوراق بهادار انتقالی توسط کارگزاری فریز خواهد شد. کارگزار میتواند اوراق بهادار انتقالی مشتری را در حساب تضمین مشتری (جهت معاملات اعتباری) محاسبه ننماید و در صورت عدم کفایت تضامین مشتری با ارسال اخطاریه کسری تضامین، از محل مذکور کسری حساب تضمین مشتری را جبران نماید.
ج) در صورت عدم امکان بستن موقعیت فروش توسط مشتری در وضعیت At risk، کارگزار میتواند نسبت به فروش سبد سهام مشتری نزد کارگزاری اقدام و سهام پایه موقعیت فروش اخذ شده را جهت جلوگیری از زیان احتمالی خریداری نماید.
د) در صورت توثیق سهام پایه بابت موقعیت فروش اخذ شده، امکان فروش سهم تا زمان بستن موقعیت و یا تا تاریخ سررسید امکان پذیر نمیباشد.
ماده 11) حل اختلافات
در صورت بروز اختلاف در تفسیر یا اجرای مفاد تمام یا بخشی از قرارداد، طرفین بدوا سعی خواهند کرد که آن را از طریق مذاکره حلوفصل کنند. در صورت عدم حصول نتیجه، ترتیبات مواد 36 و 37 قانون بازار اوراق بهادار در مورد حل اختلاف لازمالاجرااست.
ماده 12) اقامتگاه قانونی طرفین
اقامتگاه طرفین همان است که در ماده یک قرارداد ذکر شده است. هر یک از طرفین در صورت تغییر نشانی موظف است اقامتگاه جدید خود را ظرف مدت حداکثر 7 روز کاری پس از تغییر به طرف دیگر اطلاع دهد. تا زمانی که نشانی جدید اعلام نشده است، مکاتبات به آدرس قبلی ارسال میشوند و دریافتشده تلقی میشوند.
این قرارداد در 12 ماده و 3 تبصره، در سه نسخه تنظیم شد و در تاریخ .............. به امضای طرفین رسید. یک نسخه از قرارداد نزد طرفین خواهد بود و نسخه دیگر به بورس ارائه میشود.
بیانیه ریسک؛
این بیانیه در راستای اجرای ماده 17 دستورالعمل معاملات قرارداد اختیار معامله در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران، مصوب هیأت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار، توسط بورس تهران تنظیم شده است و باید پیش از ایجاد دسترسی به سامانه معاملات اختیار معامله، به تایید مشتری برسد. با توجه به ریسک معاملات قراردادهای اختیار معامله، مشتری با امضای این بیانیه، آگاهی و پذیرش خود را نسبت به تمامی ضوابط از جمله موارد زیر اعلام مینماید:
1) محدود نشدن حداکثر ضرر به وجوه تضمین پرداخت شده توسط مشتری: دارنده موقعیت باز خرید در اعمال حق خود، مختار است و در صورت صرفنظر کردن از اعمال قرارداد، تنها مبلغی (قیمت قرارداد و کارمزد اختیار معامله) را که در ازای این حق پرداخت کرده است، از دست میدهد. به بیان دیگر دارنده موقعیت باز خرید میتواند در هر شرایطی، از اعمال اختیار خودداری کرده و هزینه او محدود به همان مبلغ اولیهای است که برای ایجاد حق یا اختیار به فروشنده پرداخت نموده است. اما دارنده موقعیت باز فروش در صورت درخواست اعمال خریدار متعهد به انجام موضوع قرارداد میباشد. در همین راستا به منظور تضمین ایفا تعهدات مشتری، وجهی در قالب شرط ضمن عقد ذیل عناوین وجه تضمین اولیه، لازم، جبرانی و اضافی (حسب مورد) توسط کارگزار از او دریافت میشود. با توجه به ویژگیهای اهرمی قرارداد اختیار معامله، ریسک دارنده موقعیت باز فروش محدود به وجه تضمین سپرده شده نخواهد بود، بلکه ممکن است ضرر و زیانی به میزان چندین برابر وجوه تضمین مشتری به حساب وی منظور گردد.
2) خسارتهای عدم ایفای تعهدات: در صورت عدم ایفای تعهدات توسط دارندگان موقعیتهای باز فروش، مبلغی به عنوان وجه التزام و براساس شرایط مندرج در مشخصات قرارداد و بر اساس دستورالعمل اخذ میشود.
3) رعایت سقفهای موقعیت باز: در صورت اعلام بورس مبنی بر رعایت سقفهای مربوط به قراردادهای اختیار معامله، موقعیتهای باز و همجهت نباید از سقفهای تعیین شده تجاوز کند. سقف موقعیتهای باز در سطح مشتری، کارگزار و بازار در مشخصات قرارداد تعیین شده و در اطلاعیه آغاز دوره معاملاتی در سایت بورس تهران منتشر میشود. در خصوص سقف موقعیتهای باز و همجهت توجه به نکات زیر حائز اهمیت میباشد:
-سقف موقعیتهای باز بازار: به منظور انجام کنترل سقف موقعیتهای باز بازار، در انتهای هر روز معاملاتی، مقدار بیشینه موقعیتهای باز قراردادهای اختیار خرید و اختیار فروش برای هر قیمت اعمال فعال در هر زیرگروه هم ماه محاسبه میگردد. در صورت بیشتر شدن مجموع مقادیر محاسبه شده در بند قبل برای نمادهای هر زیرگروه همماه اختیار معامله (نمادهای اختیار خرید و اختیار فروش با دارایی پایه و سررسید یکسان) از «سقف تعداد موقعیتهای باز بازار»، از ابتدای روز معاملاتی بعد، امکان ارسال سفارش خرید فراینده و فروش فزاینده وجود نخواهد داشت. این محدودیت تا زمانی ادامه مییابد که مجموع فوق در نمادهای مذکور به کمتر از مقدار «حد پایین تعداد موقعیتهای باز» کاهش یابد. لذا احتمال عدم امکان استفاده از استراتژیهای معاملاتی (از جمله استراتژیهای پوشش ریسک) و بروز نوسانات قیمتی در نمادهای مشمول محدودیت، وجود خواهد داشت. ارسال سفارش خرید کاهنده و فروش کاهنده مشمول این محدودیت قرار نخواهد گرفت و بدون توجه به محدودیتهای مربوط به این سقف، در تمام دوره معاملاتی قراردادهای اختیار معامله امکانپذیر میباشد.
-سقف موقعیتهای باز کارگزار: در صورت بیشتر شدن مجموع ارزش تعهدات پوشش داده نشده مشتریان یک شرکت کارگزاری از «سقف ارزش تعهدات باز کارگزار»، امکان ارسال سفارش فروش فزاینده توسط مشتریان همان شرکت کارگزاری در بازار اختیار معامله بورس تهران وجود نخواهد داشت. این محدودیت تا زمانی ادامه مییابد که مجموع فوق به کمتر از «حد پایین ارزش تعهدات باز کارگزار» کاهش یابد. ارسال سفارش خرید فزاینده، خرید کاهنده و فروش کاهنده مشمول این محدودیت قرار نخواهد گرفت. سقف ارزش تعهدات پوشش داده نشده هر شرکت کارگزاری درصدی از حقوق صاحبان سهام آن شرکت بوده که در اطلاعیه آغاز دوره معاملاتی هر زیرگروه همماه اعلام میشود.
-سقف موقعیتهای باز و همجهت: تعداد موقعیت باز و همجهت (مطابق با تعریف بند 63 ماده 1 دستورالعمل معاملات قرارداد اختیار معامله در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران) هر شخص حقوقی و حقیقی با تجمیع موقعیتهای باز کدهای سبدگردانی اختصاصی مربوطه و بدون لحاظ کارگزار ناظر موقعیت، در هر زیرگروه همماه، حداکثر میتواند برابر با سقف تعیین شده بوده و ارسال سفارش خرید فزاینده یا فروش فزاینده بیش از سقف مذکور امکانپذیر نمیباشد. در صورت عدم رعایت مقررات مربوط به سقف موقعیتهای همجهت، امکان ارسال سفارش خرید فزاینده و فروش فزاینده جدید برای کدهای معاملاتی متخلف و کدهای اختصاصی سبدگردانی مربوطه (در صورت وجود)، از ابتدای جلسه معاملاتی بعدی در سطح بازار اختیار معامله بورس تهران مسدود میگردد. این مسدودی تا زمانی ادامه مییابد که در بررسی انجام شده پس از پایان جلسه معاملاتی روزانه، موقعیتهای باز مذکور کوچکتر یا مساوی «سقف تعداد موقعیتهای همجهت» گردد. ارسال سفارش خرید کاهنده و فروش کاهنده مشمول این محدودیت قرار نخواهند گرفت.
4) احتمال کاهش نقدشوندگی بازار تحت شرایط خاص: متداولترین روش خروج از بازار قراردادهای اختیار معامله، انجام معامله متقابل موقعیت باز فعلی (معامله معکوس) مشتری است. مشتری ممکن است در شرایط خاص با توجه به نیروهای عرضه و تقاضا و تغییرات قیمت روزانه و یا خصوصیات و محدودیتهای مدیریت ریسک بازار، در زمان و قیمت مورد نظر نتواند از بازار خارج شود و دچار زیان گردد.
5) اثر توقف نماد معاملاتی: توقف و بازگشایی نماد معاملاتی قراردادهای اختیار معامله، بهطور همزمان با توقف و بازگشایی سهم پایه در بازار نقدی و به یک روش انجام میشود. در شرایط خاصی طبق الزامات و ضوابط دستورالعملهای مصوب، نماد معاملاتی دارایی پایه یا قراردادهای اختیار متوقف میشود. توقف نماد معاملاتی ممکن است تا روز سررسید قرارداد اختیار ادامه داشته و منجر به کاهش نقدشوندگی و کاهش ارزش زمانی قرارداد گردد که این موضوع میتواند بر سود و زیان موقعیتهای باز تاثیرگذار باشد. در صورت توقف نماد معاملاتی دارایی پایه در سررسید، حسب مورد، اعمال به روش زیر صورت میگیرد: در زمان تسویه نقدی، براساس آخرین قیمت مبنای دارایی پایه، تسویه نقدی میشود. در زمان تسویه فیزیکی، به مقدار موجودی دارایی پایه در کد معاملاتی دارنده موقعیت باز فروش اختیار خرید، تسویه به صورت فیزیکی انجام شده و مابقی موقعیتهای تخصیص یافته وی براساس آخرین قیمت مبنای دارایی پایه در زمان تسویه فیزیکی، تسویه نقدی میشود. در صورتی که نماد معاملاتی دارایی پایه، در روز سررسید قبل از 75 دقیقه پایانی جلسه معاملاتی همان روز متوقف باشد، بورس با اطلاعرسانی به بازار، نمادهای معاملاتی اختیار معامله مربوطه را در 60 دقیقه پایانی همان جلسه معاملاتی برای بستن موقعیتها، بازگشایی میکند. در صورتی که نماد معاملاتی دارایی پایه، در روز سررسید بازگشایی شود، معاملات اختیار معامله مشمول بند قبل نیست.
6) مصادف شدن تاریخ سررسید با ایام تعطیلی بازار: چنانچه هریک از مواعد تعیین شده در مشخصات قرارداد مصادف با روزهای تعطیل باشد، اولین روز کاری پس از ایام تعطیل، ملاک محاسبه است. در صورت بروز تعطیلی بازار، احتمال کاهش ارزش زمانی قراردادهای اختیار معامله و یا بروز ضرر و زیان برای هر یک از طرفین قرارداد وجود دارد.
7) اطلاعات مندرج در مشخصات قرارداد و سایر مقررات مربوطه: آشنایی با مقررات، به مشتری امکان میدهد تا از حقوق و تعهدات خود، آگاهی و پذیرش کامل داشته باشد. مطالعه دقیق اطلاعیهها، بیانیه ریسک، قرارداد مشتری-کارگزار، دستورالعمل معاملات و سایر مقررات مرتبط، از الزامات فعالیت در این بازار بوده و کارگزار و بورس مسئولیتی در خصوص فقدان آگاهی مشتری نخواهند داشت.
8) اهمیت و مدیریت تاریخ سررسید و سبک اعمال تعیینشده در قرارداد: تاریخ سررسید، تاریخی است که پس از آن، قرارداد اختیار معامله منقضی میشود. دارنده موقعیت باز خرید میتواند براساس سبک اعمال تعیین شده در مشخصات قرارداد، قرارداد اختیار معامله خود را اعمال کند. براساس ضوابط این دستورالعمل، دارنده موقعیت باز خرید در صورت تمایل به اعمال قرارداد اختیار معامله، باید درخواست اعمال و نوع تسویه خود را تا مهلت مقرر در مشخصات قرارداد ارائه نماید.
9) اطلاع از شرایط لازم جهت اعمال موقعیتهای باز خرید: ثبت درخواست اعمال در روز تسویه فیزیکی قرارداد اختیار معامله خرید، مستلزم تأمین ارزش اعمال قرارداد اختیار معامله بهعلاوه هزینههای اعمال توسط دارنده موقعیت باز خرید و پذیرش نهایی درخواست اعمال در روز تسویه فیزیکی قرارداد اختیار معامله فروش، مستلزم وجود دارایی پایه معتبر متناسب با موقعیتهای باز درخواستی برای اعمال در کد مالکیت دارنده موقعیت باز خرید بهعلاوه هزینههای اعمال در زمان مشخصشده در مشخصات قرارداد است. لذا عدم تامین ارزش اعمال/دارایی پایه معتبر توسط مشتری درخواست دهنده در روز تسویه فیزیکی، میتواند منجر به عدم اعمال قرارداد اختیار معامله وی گردد. لازم به ذکر است که اعلام موافقت با تسویه نقدی در روز تسویه نقدی، دال بر اجرای نهایی نوع تسویه انتخاب شده نمیباشد و مشتری باید در صورت عدم توافق طرف مقابل با تسویه نقدی، درخواست اعمال فیزیکی خود را مجددا در روز تسویه فیزیکی ارائه نماید.
10) الزام به تأمین دارایی پایه معتبر جهت اجرای فرآیند اعمال در روز تسویه فیزیکی: اوراق بهادار مسدود، توثیق یا توقیف شده، به عنوان دارایی پایه معتبر جهت اعمال در روز تسویه فیزیکی محسوب نمیشوند. لذا مسدود، توثیق و یا توقیف بودن دارایی پایه در روز تسویه فیزیکی میتواند منجر به نکول مشتری دارای موقعیتهای باز فروش قراردادهای اختیار خرید و عدم اعمال موقعیتهای باز خرید قراردادهای اختیار فروش گردد.
11) انجام تسویه نقدی به کسری از اندازه قرارداد: صرفا در تسویه نقدی در صورت اعلام در مشخصات قرارداد، دارندگان موقعیت باز خرید میتوانند در صورت تمایل، موافقت خود را با تسویه به کسری از اندازه قرارداد اعلام نمایند. در تسویه فیزیکی، امکان اعمال قرارداد اختیار معامله به میزان کسری از اندازه قرارداد وجود ندارد.
12) انجام تسویه با اعمال حداکثری: موافقت با اعمال حداکثری، به منزله درخواست تسویه تمامی موقعیتهای باز مشتری میباشد.
13) تعدیل قرارداد اختیار معامله بر اساس اقدام شرکتی: در صورت بروز اقدامات شرکتی دارایی پایه، قیمت اعمال و یا اندازه قرارداد اختیار معامله تعدیل خواهند شد. با توجه به عدم پذیرش حق تقدم و یا سهام جایزه به عنوان دارایی پایه معتبر، تعدیلات مذکور میتواند منجر به تغییر وضعیت مشتریان دارای موقعیت باز فروش (با توجه به اخذ استراتژیهای معاملاتی متفاوت) به «در خطر» و یا «مارجین کال» گردد. لذا مقررات مربوط به واریز وجه جبرانی و یا بستن موقعیتها جهت تغییر وضعیت مشتری به وضعیت عادی لازمالاجرا خواهد بود.
14) آگاهی از کارمزدها و کسور قانونی: کارمزدهای بازار قراردادهای اختیار معامله، شامل کارمزد معاملات و کارمزد اعمال است. کارمزد اعمال از همه دارندگان موقعیت بازی که قرارداد اختیار معامله آنها تسویه نقدی و یا فیزیکی شده است، اخذ میشود. همچنین چنانچه تسویه بهصورت فیزیکی باشد، میزان و روش اخذ مالیات از همه دارندگان موقعیت باز فروش در قرارداد اختیار خرید و همه دارندگان موقعیت باز خرید در قرارداد اختیار فروش که سهم پایه موضوع قرارداد را به طرف مقابل تحویل میدهند، مشابه مالیات فروش دارایی پایه خواهد بود.
15) ثبت سفارشها و اولویتبندیها: همه مشتریان به منظور فعالیت در بازار مشتقه باید فرم بیانیه ریسک و قرارداد فیمابین مشتری و کارگزار را نزد کارگزار تکمیل و تایید کنند. فرم بیانیه ریسک توسط بورس تهیه و ابلاغ میشود. انواع سفارش و اعتبار آن در بازار مشتقه به شرح "دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات در بورس اوراق بهادار تهران"، مصوب هیئتمدیره سازمان بورس و اوراق بهادار است که براساس ملاحظات فنی، توسط بورس انتخاب میشود. اجرای سفارشهای ثبتشده در سامانه معاملاتی بر اساس اولویت قیمت و در صورت برابری قیمتها، بر اساس اولویت زمانی ثبت سفارش انجام میشود.
16) خطای کاربری یا سامانه معاملاتی: چنانچه کارگزار و بورس در اثر اختلالات مخابراتی و سیستمهای الکترونیکی و سایر عواملی که خارج از اراده کارگزار و بورس میباشد، قادر به اجرای سفارشهای مشتری نباشند و بهواسطهی این اختلالات، خسارتی به مشتری وارد آید، مسئولیتی متوجه کارگزار و بورس نخواهد بود.
به موجب این سند، اینجانب/این شرکت .............. بیانیه ریسک را دریافت و مطالعه نموده و ضمن اعلام اطلاع از کلیه مقررات و خصوصیات معاملاتی و تمامی ریسکهایی که در بازار قرارداد اختیار معامله متصور بوده و یا احتمال وقوع دارد و نیز با شناخت و درک کامل از ماهیت امر و پذیرش مقررات مربوطه، مراتب را تایید کرده و ملتزم میگردد.
قرارداد آپشن - حقوقی
ماده 10) مقدمه
-
- این قرارداد میان شرکت کارگزاری فارابی به مشخصات جداول متناسب زیر که از این پس در این قرارداد، «کارگزاری» نامیده میشود؛
| نام کارگزار: کارگزاری فارابی | شماره ثبت: 103561 |
| تاریخ ثبت: 15/12/1372 | محل ثبت: تهران |
| شماره ثبت نزد سازمان بورس: 103561 | شماره تلفن دفتر مرکزی: 88553442 |
| شماره فکس دفتر مرکزی: 88557278 | کد پستی: 1466997394 |
|
نام، نام خانوادگی و سمت آخرین صاحبان امضا مجاز:
1- خانم مونا السادات کابلی سمت: مدیر عامل و عضو هیات مدیره 2- آقای محمد عطرسائی سمت: نایب رئیس هیات مدیره |
شماره و تاریخ روزنامه رسمی:
روزنامه رسمی شماره 22837 مورخ 1402/05/26 |
| آدرس دفتر مرکزی: تهران، شهرک غرب، بلوار خوردین (شریفی)، توحید3، پلاک 3 | |
از یک سو و مشتری حقوقی یا وکیل / نماینده قانونی وی به مشخصات جداول متناسب زیر که از این پس در این قرارداد"مشتری" نامیده میشود:
ب) برای اشخاص حقوقی ایرانی:
| نام: | شماره ثبت: |
| تاریخ ثبت: | محل ثبت: |
| کد مالکیت: | شناسه ملی: |
| شماره تلفن دفتر مرکزی: | شماره فکس دفتر مرکزی: |
|
نام، نام خانوادگی و سمت آخرین صاحبان امضا مجاز:
1- خانم/آقای سمت: 2- خانم/آقای سمت: 3-خانم/آقای سمت: |
شماره و تاریخ روزنامه رسمی:
روزنامه رسمی شماره مورخ |
| نام و کد بانک: | شماره حساب بانکی: |
| آدرس پست الکترونیکی: | |
| نوع شخصیت حقوقی: | |
| آدرس دفتر مرکزی: | |
ج) برای وکیل / نماینده قانونی:
| حقوقی | |
| نام وکیل: | شماره ثبت: |
| تاریخ ثبت: | محل ثبت: |
| شماره و تاریخ وکالتنامه / نامه نمایندگی: | شناسه ملی: |
| شماره تلفن دفتر مرکزی: | شماره فکس دفتر مرکزی: |
|
نام، نام خانوادگی و سمت آخرین صاحبان امضا مجاز:
1- آقای: سمت: 2- آقای: سمت: 3- خانم / آقای سمت: |
شماره و تاریخ روزنامه رسمی:
روزنامه رسمی شماره مورخ |
| نام و کد بانک: | شماره حساب بانکی: |
| آدرس پست الکترونیکی: | |
| نوع شخصیت حقوقی: | |
| آدرس دفتر مرکزی: | |
به شرح مواد آتی منعقد گردید.
-
- در این قرارداد سازمان بورس و اوراق بهادار، اختصارا سازمان، شرکت بورس اوراق بهادار تهران (شرکت سهامی عام) اختصارا بورس، قوانین، مصوبات هیأت وزیران، شورای عالی بورس و اوراق بهادار، سازمان و بورس، اختصارا مقررات نامیده شدهاند.
- دستورالعمل معاملات قرارداد اختیار معامله در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران، مصوب 26/02/1397 هیأتمدیره سازمان بورس و اوراق بهادار، در این قرارداد دستورالعمل نامیده میشود و تعاریف آن در این قرارداد به همان مفاهیم بهکار رفتهاند.
- اتاق پایاپای، واحدی در شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه است که براساس دستورالعمل، وظیفه انجام امور تسویه، پایاپای و اعمال قرارداد اختیار معامله را بر عهده دارد.
ماده 11) موضوع قرارداد
موضوع قرارداد، ارائه خدمات زیر توسط کارگزار به مشتری است:
1. اجرای درخواستهای اتخاذ موقعیت خرید و اتخاذ موقعیت فروش و همچنین ارسال درخواستهای اعمال مطابق با رویه اعلامی بورس در بازار معاملات قرارداد اختیار معامله؛
2. ایفای تعهدات مشتری در مقابل اتاق پایاپای و بورس.
ماده 12) مدت قرارداد
قرارداد از تاریخ .............. امضا و ابلاغ قرارداد آغاز میشود و در صورت تحقق هر یک از موارد زیر خاتمه مییابد:
1. فسخ قرارداد و تسویه حساب قطعی بین کارگزار و مشتری؛
2. تعلیق مجوز معاملات قرارداد اختیار معامله کارگزار بیش از 20 روز؛
3. لغو مجوز قرارداد اختیار معامله کارگزار یا عدم تمدید مجوز وی پس از اتمام دوره مجوز.
ماده 13) مبلغ قرارداد
مبلغ قرارداد، صرفا معادل کارمزدهای معامله است که کارگزار بر اساس مقررات از مشتری دریافت میکند.
ماده 14) تعهدات مشتری
1. مشتری متعهد میشود در صورت تغییر اطلاعات مندرج در جدول مشخصات مشتری، مراتب را در اسرع وقت به کارگزار اطلاع دهد.
2. مشتری متعهد میشود که بدون مطالعه و آگاهی از مقررات مربوط به اختیار معامله، هیچگونه سفارشی برای معامله قرارداد اختیار معامله صادر نکند. مشتری اعلام میکند از ریسکها و مقررات حاکم بر بازار قرارداد اختیار معامله کاملا مطلع بوده و آنها را پذیرفته است و از این رو، بیانیه ریسک (فرم پیوست قرارداد) را تکمیل و امضا کرده است. مشتری اعلام میدارد توانایی ارزیابی و تحمل ریسک مالی را که خرید یا فروش اختیار معامله به همراه خواهد داشت، دارد.
3. کارگزار میتواند در مورد سفارشهای فروش، علاوه بر وجه تضمین اولیه، به منظور اطمینان از ایفای تعهدات مشتری، وثایق یا تضامینی (موضوع ماده 10) تا سقف تعیینشده در مشخصات قرارداد از مشتری دریافت کند، بر این اساس مشتری موظف به تودیع وثایق لازم نزد کارگزار میباشد.
3. اتاق پایاپای از طرف مشتری وکالت بلاعزل دارد حسب شرایط، وجوه مورد نیاز جهت ایفای تعهدات مشتری را به عنوان اباحه تصرف در اختیار کارگزار طرف دیگر قرارداد اختیار معامله (بر حسب مورد خریدار یا فروشنده) قرار دهد و وی حق استفاده از آن را خواهد داشت تا در دوره تحویل تسویه کند.
4. در صورتی که موجودی حساب عملیاتی مشتری نزد کارگزار از حداقل وجه تضمین کمتر شود، مشتری مکلف است براساس اخطاریه افزایش وجه تضمین (موضوع بند 12 ماده 6 این قرارداد)، حداکثر تا سه ساعت پس از شروع جلسه معاملات روز بعد از ایجاد کسری حساب تضمین، وجه تضمین خود را تا تضمین لازم روز معاملاتی قبل افزایش دهد یا اقدام به بستن موقعیتهای باز خود تا حد جبران کسری وجه تضمین نماید. در غیر این صورت، مشتری ضمن عقد خارج لازم، به کارگزار وکالت بلاعزل میدهد تا اقدام به بستن آن دسته از موقعیتهای باز مشتری تا حد جبران کسری وجه تضمین نماید. همچنین کارگزار، میتواند رأسا از محل بستانکاری مشتری و یا وثایق وی نزد کارگزار، اقدام به تأمین و جبران تعهدات مشتری نماید.
5. بورس در اقدام شرکتی ناشر سهم پایه (افزایش سرمایه و تقسیم سود)، قیمت اعمال، اندازه قراردادهای اختیار معامله و سقف موقعیتهای یک گروه اختیار معامله را تعدیل میکند و مشتری با علم به این موضوع و تغییرات احتمالی وجوه تضمین، اقدام به اتخاذ موقعیت باز در بازار قرارداد اختیار معامله میکند.
6. مشتری از سقف موقعیتهای باز هر نماد معاملاتی به ازای مشتری و کارگزار آگاه است و با علم به این موضوع کارگزار را انتخاب و اقدام به اتخاذ موقعیت باز در بازار قرارداد اختیار معامله میکند.
7. خسارتهای مقرر در مشخصات قرارداد از محل حساب عملیاتی کارگزار و در صورت عدم کفایت، از محل وثایق کارگزار نزد اتاق پایاپای تأمین و رأسا محاسبه و برداشت میشود. در صورت عدم کفایت وثایق، کارگزار مکلف است حسب دستور اتاق پایاپای خسارتهای مربوطه را پرداخت کند. بدیهی است کارگزار میتواند این خسارات را رأسا از محل وثایق یا تضامین مشتری برداشت کند و در صورت عدم کفایت از مشتری مطالبه کند. مستندات این اقدامات باید در سوابق کارگزاری نگهداری شود. در صورتیکه به هر دلیلی مشتری تعهدات خود را ایفا ننماید، کارگزار میتواند رأسا از محل بستانکاری مشتری و یا وثایق وی نزد کارگزار حسب مورد، محاسبه، برداشت و نسبت به تأمین و جبران تعهدات مشتری اقدام نماید.
8. مشتری متعهد است در ارائه سفارشهای خرید و فروش، همه قوانین و مقررات مربوطه بهویژه مقررات مربوط به فصل ششم قانون بازار را رعایت کند.
9. مشتری متعهد به تأدیه کارمزد معامله و اعمال است. کارمزد اعمال از همه دارندگان موقعیت بازی که قرارداد اختیار معامله آنها تسویه نقدی و یا فیزیکی شده است، اخذ میشود.
10. چنانچه تسویه به صورت فیزیکی باشد، از همه دارندگان موقعیت باز فروش در قرارداد اختیار معامله خرید و همه دارندگان موقعیت باز خرید در قرارداد اختیار معامله فروش که سهم پایه موضوع قرارداد را به طرف مقابل تحویل میدهند، مالیات اخذ خواهد شد.
11. بورس میتواند در مورد تعداد کارگزارانی که یک مشتری میتواند از طریق آنها معامله کند، محدودیت تعیین کند. در این صورت تغییر کارگزار صرفا با رعایت مقررات اتاق پایاپای و تکمیل فرم مربوطه و تایید آن توسط کارگزار مبدا، کارگزار مقصد و اتاق پایاپای امکانپذیر است. مسئولیت تخلف از مفاد این بند و جبران خسارتهای مربوطه بر عهده مشتری است.
12. مشتری ملزم است سفارش خود را در فرمهای تعیینشده توسط بورس تکمیل و ارائه کند.
13. مشتری با امضای این قرارداد، همه مقررات و مفاد دستورالعمل و اصلاحات بعدی آن را میپذیرد و متعهد به ایفای تمام وظایف و تعهدات خود مطابق قوانین و مقررات است، هر چند در این قرارداد ذکر نشده باشد.
14. به هنگام تسویه قراردادهای اختیار معامله، در صورت تعیین سایر روشهای تخصیص غیر از روش ردگیری موقعیت، فروشندگان اختیار معامله با انعقاد این قرارداد به اتاق پایاپای وکالت و اجازه میدهند که مشتری طرف قرارداد آنان یا هر دارنده اختیار معامله را برای اعمال اختیار به ایشان حواله دهد.
15. مشتری به موجب این قرارداد، اذغان میدارد از اختیارات بورس درخصوص تعدیل قیمت اعمال، اندازه قراردادهای اختیار معامله و سقف موقعیتهای یک گروه اختیار معامله براساس مقررات بازار سرمایه به ویژه رویدادها و اقدام شرکتی ناشر شامل و نه محدود به افزایش سرمایه، تقسیم سود، توقف و بازگشایی نماد، افشای اطلاعات آگاه بوده و با علم به این موضوع و مفاد مواد 44 الی 46 دستورالعمل، اقدام به معامله در این بازار مینماید.
16. در همه مواردی که مشتری ملزم به واریز وجه به حساب کارگزار است، مبالغ باید به شماره حسابهای موجود در سایت کارگزاری فارابی به نشانی https://irfarabi.com/banks به نام کارگزاری فارابی واریز و رسید اسکن شده آن به آدرس ایمیل customers@irfarabi.com ارسال و یا از طریق واریز آنی وجه در سامانه معاملاتی اقدام نماید.
ماده 15) تعهدات کارگزار
1. نماینده کارگزار جهت اجرای مفاد این قرارداد واحد پذیرش و ارتباط با مشتری، واحد مرکز تماس میباشد. تکمیل و امضای سایر مدارک توسط نماینده برای کارگزار تعهدآور است.
2. کارگزار مسئولیت ایفای تعهدات مشتریان در مقابل اتاق پایاپای را به شرح دستورالعمل بر عهده دارد.
3. کارگزار باید سفارش مشتریان را در فرمهای تعیینشده توسط بورس ثبت و نگهداری کند.
4. کارگزار باید فرمهای ثبت سفارش را برای هر مشتری به ترتیب شماره سریال، بایگانی کند و حسب درخواست به بورس یا سازمان ارائه نماید. جهت رعایت نوبت مشتریان ثبت تاریخ و زمان دقیق تکمیل فرم سفارش الزامی است.
5. کارگزار باید در زمان اخذ سفارش خرید یا فروش، هزینههای معاملاتی بهعلاوه ارزش معاملاتی قرارداد اختیار معامله یا وجه تضمین موردنیاز را، حسب مورد، به حساب مشتری منظور کند. حساب مشتری از محل وجوه واریزی وی به حساب عملیاتی کارگزار، بستانکاری وی در دفاتر کارگزاری و وجوه متعلق به کارگزار قابل تأمین است.
6. کارگزار موظف است شماره حساب جاری خود نزد بانک عامل را که مطابق فرم اعلام حساب در اختیار، افتتاح آن را به اطلاع بورس و شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه رسانده است، در بند 17 ماده 5 مرقوم کند.
7. کارگزار موظف است در دفاتر خود برای هر مشتری و نماد معاملاتی، سرفصلهای جداگانهای ایجاد کند و در زمان اجرای سفارشهای مشتری از کفایت وجه تضمین اولیه در حساب وی اطمینان یابد.
8. کارگزار باید سوابق معاملات و صورتحساب مشتری را به نحوی نگهداری کند که حسب مورد به سازمان، بورس یا شرکت سپردهگذاری قابل ارائه باشد.
9. در صورتیکه مشتری پس از ارائه سفارش و قبل از انجام معامله در چارچوب مقررات از اجرای سفارش منصرف شود یا کارگزار به هر علت نتواند نسبت به اجرای سفارش مشتری اقدام کند، حسب درخواست مشتری وجوه وی باید توسط کارگزار مسترد شود.
10. کارگزار موظف است در صورت دریافت وجه تضمین اولیه از مشتری، سفارش وی را در سامانه معاملات بازار اختیار معامله ثبت کند و مجاز نیست به هیچ وجه از وجوه مشتریان به نفع خود یا سایر اشخاص استفاده نمایند.
11. کارگزار پس از دریافت گزارش اتاق پایاپای عملیات بهروزرسانی حسابها را بر اساس مفاد دستورالعمل انجام میدهد.
12. شیوه ابلاغ اخطاریه افزایش وجه تضمین به مشتری از طریق ارسال به پست الکترونیکی به آدرس اعلامی در فرمهای مشخصات مشتری یا ارسال پیامک به شماره همراه وی یا ارسال هشدار کسری وجه از طریق سامانه معاملات بر خط یا ارسال اظهارنامه یا ارسال نامه از طریق پست میباشد.
13. کارگزار موظف است اگر مشتری مشمول دریافت اخطاریه افزایش وجه تضمین شدهاست، تا پیش از واریز وجوه یا بستن موقعیتهای باز توسط مشتری، متناسب با اخطاریه افزایش وجه تضمین، سفارشهای افزاینده موقعیتهای باز مشتری را نپذیرد.
14. اگر مشتری تا سه ساعت پس از شروع معاملات روز بعد، وجه تضمین خود را تا وجه تضمین لازم روز معاملاتی قبل افزایش ندهد، کارگزار باید در همان روز معاملاتی، راسا اقدام به بستن آن دسته از موقعیتهای باز مشتری که تعهدات وجه تضمین آن ایفا نشده است، کند. در صورت بستن موقعیت توسط کارگزار، قرارداد اختیار معامله بر اساس قیمت معاملهای که منجر به بستن موقعیت شدهاست، تسویه میشود.
15. کارگزار باید مازاد موجودی حساب مشتری نسبت به وجه تضمین تعیینشده را در صورت درخواست مشتری به حساب بستانکاری مشتری منظور و حداکثر دو روز کاری (T+2) پس از درخواست مشتری به وی پرداخت کند.
16. مشتری میتواند پس از پایان جلسه معاملات، تا انتهای روز کاری از کارگزار درخواست کند تا اطلاعات موقعیتهای باز وی را به لحاظ تغییرات وجه تضمین، سود (زیان) روزانه و سایر موارد به وی ارائه کند و کارگزار موظف است پیش از شروع جلسه معاملات روز کاری بعد، اطلاعات درخواستی را در اختیار مشتری قرار دهد.
17. کارگزار باید مطابق با زمانبندی فرایند اعمال اعلامی در مشخصات قرارداد، درخواستهای اعمال را به اتاق پایاپای اعلام کند.
18. اگر از تاخیر یا عدم اقدام کارگزار در ایفای تعهدات موضوع دستورالعمل، خسارتی به مشتری وارد شود یا مشتری متحمل هزینههایی شود، کارگزار ملزم به جبران همه هزینهها و خسارات وارده است. مسئولیت کارگزار منوط به تأمین بهموقع وجوه توسط مشتری نزد کارگزار است.
19. کارگزار موظف است نسبت به حفظ و عدم افشای اطلاعات سفارشها و معاملات مشتری مطابق مقررات، تمهیدات لازم را بهکار برد.
20. کارگزار موظف است بنا به درخواست مشتری، گزارش کاملی از ریز معاملات انجام شده مشتری و وضعیت حساب وی را به یکی از روشهای مندرج در بند 12 ماده 6 قرارداد مشتری کارگزار ارائه نماید.
21. در صورتی که به هر دلیلی طی مهلتهای مقرر مشتری تعهدات خود را به دلیل کاهش ارزش وجه تضمین، کسری وجه، وضعیت At Risk یا مارجین شدن ایفا ننماید و کارگزار موفق به بستن موقعیت باز مشتری نشود، کارگزار میتواند به تشخیص خود و رأسا از محل بستانکاری مشتری و یا وثایق و تضامین وی نزد کارگزار حسب مورد، محاسبه، برداشت و نسبت به تأمین و جبران تعهدات مشتری اقدام نماید.
ماده 16) نحوه اعمال و تسویه نهایی قرارداد اختیار معامله
1. دارنده موقعیت باز خرید در صورت تمایل به اعمال قرارداد اختیار معامله، باید درخواست اعمال و نوع تسویه خود را در مهلت مقرر در مشخصات قرارداد از طریق سامانه معاملاتی به کارگزار ارائه کند.
2. کارگزار باید در زمان مشخصشده در مشخصات قرارداد، درخواستهای اعمال را به همراه نوع تسویه به اتاق پایاپای اعلام کند. اعلام کارگزار مبنای تخصیص وجوه موجود در حساب اعمال کارگزار به تفکیک مشتری است.
3. کارگزار باید در زمان مشخصشده تعهدات مربوط به اعمال دارندگان موقعیت باز تخصیصیافته را به اطلاع ایشان برساند. شیوه ابلاغ به مشتری به یکی از روشهای موضوع بند 12 ماده 6 میباشد.
4. اگر دارنده موقعیت باز خرید، قرارداد اختیار معامله را اعمال کند، دارنده موقعیت باز فروش موظف به انجام تعهدات خود مطابق با دستورالعمل میباشد. اگر دارنده موقعیت باز فروش به تعهدات خود عمل نکند، قرارداد اختیار معامله بر اساس قیمت پایانی سهم پایه در آخرین روز معاملاتی، تسویه نقدی و خسارتهای مقرر در مشخصات قرارداد از وی دریافت میشود. در صورت توقف دارایی پایه در تاریخ سررسید، مطابق با ماده 42 دستورالعمل اقدام میشود.
5. اجرای درخواست اعمال فیزیکی قرارداد اختیار معامله خرید، مستلزم تامین ارزش اعمال قرارداد اختیار معامله توسط دارنده موقعیت باز خرید و اجرای درخواست اعمال فیزیکی قرارداد اختیار معامله فروش، مستلزم وجود سهم پایه به تعداد اندازه قرارداد در کد مالکیت دارنده موقعیت باز خرید در زمان مشخصشده در مشخصات قرارداد است.
6. در مورد موقعیتهای باز فروش، فروشنده باید در مهلت مقرر در مشخصات قرارداد، حسب مورد، ارزش اعمال قرارداد اختیار معامله را در حساب اعمال کارگزار تامین کرده یا سهم پایه موضوع قرارداد اختیار معامله را در کد مالکیت خود در شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه داشته باشد. سهم پایه موجود در کد مالکیت فروشنده به میزان تعهد وی در قرارداد اختیار معامله توسط شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه مسدود میشود. در غیر این صورت، قرارداد اختیار معامله بر حسب قیمت پایانی سهم پایه در آخرین روز معاملاتی، تسویه نقدی میشود و مشتری ملزم به پرداخت خساراتی است که توسط اتاق پایاپای از کارگزار دریافت میشود.
7.در صورت توقف نماد معاملاتی دارایی پایه در سررسید، حسب مورد، اعمال به روش زیر صورت میگیرد:
الف) در زمان تسویه نقدی، براساس آخرین قیمت مبنای دارایی پایه، تسویه نقدی میشود.
ب) در زمان تسویه فیزیکی، به مقدار موجودی دارایی پایه در کد معاملاتی دارنده موقعیت باز فروش اختیار خرید، تسویه به صورت فیزیکی انجام شده و مابقی موقعیتهای تخصیص یافته وی براساس آخرین قیمت مبنای دارایی پایه در زمان تسویه فیزیکی، تسویه نقدی میشود.
8. در صورتی که پس از اعمال، میزان مالکیت سهامدار از سقفهای مجاز سهامداری بیشتر گردد، سهامدار مزبور موظف به عرضه سهام مازاد ایجاد شده به علت اعمال در مهلت تعیینشده توسط بورس خواهد بود.
9. درخواست اعمال مشتری، پس از ارسال آن توسط کارگزار به اتاق پایاپای، قابل اصلاح یا لغو نیست.
10. اگر دارنده موقعیت باز خرید، قرارداد اختیار معامله را اعمال کند، دارنده موقعیت باز فروش موظف به انجام تعهدات خود مطابق با دستورالعمل میباشد. اگر دارنده موقعیت باز فروش به تعهدات خود عمل نکند، قرارداد اختیار معامله بر اساس قیمت پایانی سهم پایه در آخرین روز معاملاتی، تسویه نقدی و خسارتهای مقرر در مشخصات قرارداد از وی دریافت میشود. در صورت توقف دارایی پایه در تاریخ سررسید، مطابق با ماده 42 دستورالعمل اقدام میشود.
ماده 17) حوادث ناگهانی و فورسماژور
هرگاه اجرای تمام یا بخشی از قرارداد به واسطه یک علت خارجی، غیرقابلپیشگیری، مقاومت ناپذیر و غیرقابل پیشبینی غیرممکن شود یا به تأخیر افتد، طرفی که در این وضعیت قرار گرفته است مسئول جبران خسارات ناشی از عدم اجرا یا تاخیر در اجرای قرارداد نیست. در این صورت وی مکلف است در اسرع وقت (حداکثر 7 روز کاری) مراتب را کتبا به طرف مقابل، بورس و سپردهگذاری اطلاع دهد.
اعلام رسمی بورس یا شرکت سپردهگذاری مرکزی در حکم اطلاع مشتری است.
ماده 18) فسخ قرارداد
1. هر یک از طرفین میتوانند در صورت تحقق موارد ذیل، مراتب را با ذکر مستندات به طرف دیگر اعلام کند. اگر در مدت ده روز کاری پاسخی ارائه نشود یا پاسخ ارائهشده مورد قبول اخطاردهنده نباشد، فسخ قرارداد کتبا به طرف دیگر اعلام میشود:
-
- نقض هر یک از شروط قرارداد*
- بروز حوادث موضوع ماده 8 و تداوم آن بیش از بیست روز کاری*
2. هر گاه مشتری از ادامه همکاری در بازار قرارداد اختیار معامله از طریق کارگزار منصرف شود، میتواند قرارداد را فسخ کند، مشروط به آن که مراتب را از قبل، ظرف دو روز کاری به کارگزار اعلام کند.
تبصره 1) فسخ قرارداد مانع مطالبه هزینهها و خسارات مقرر در قرارداد نیست.
تبصره 2) همزمان با فسخ قرارداد، هر یک از طرفین موظف به اعلام کتبی مراتب با ذکر دقیق تاریخ فسخ، به بورس هستند.
تبصره 3) در صورت فسخ قرارداد توسط هر یک از طرفین، نسبت به تسویه حساب مطابق اعلام کارگزار اقدام میشود.
ماده 10) تضامین
کارگزار میتواند علاوه بر وجه تضمین اولیه در مورد سفارشهای فروش، به منظور اطمینان از ایفای تعهدات مشتری وثایق و تضامین زیر را از مشتری اخذ نماید:
کارگزار میتواند در مورد سفارشهای فروش، علاوه بر وجه تضمین اولیه، به منظور اطمینان از ایفای تعهدات مشتری، وثایق یا تضامینی تا سقف تعیین شده در مشخصات قرارداد از مشتری دریافت کند، بر این اساس مشتری موظف به تودیع وثایق لازم نزد کارگزار میباشد.
الف) مشتری میبایست جهت دسترسی به ایجاد موقعیت فروش در سامانه معاملاتی 1.5 برابر موقعیت اخذ شده (ارزش معامله به قیمت اعمال)، سهام (بورسی ویا فرابورسی) و صندوقهای قابل معامله به کارگزاری منتقل کند.
ب) اوراق بهادار انتقالی توسط کارگزاری فریز خواهد شد. کارگزار میتواند اوراق بهادار انتقالی مشتری را در حساب تضمین مشتری (جهت معاملات اعتباری) محاسبه ننماید و در صورت عدم کفایت تضامین مشتری با ارسال اخطاریه کسری تضامین، از محل مذکور کسری حساب تضمین مشتری را جبران نماید.
ج) در صورت عدم امکان بستن موقعیت فروش توسط مشتری در وضعیت At risk، کارگزار میتواند نسبت به فروش سبد سهام مشتری نزد کارگزاری اقدام و سهام پایه موقعیت فروش اخذ شده را جهت جلوگیری از زیان احتمالی خریداری نماید.
د) در صورت توثیق سهام پایه بابت موقعیت فروش اخذ شده، امکان فروش سهم تا زمان بستن موقعیت و یا تا تاریخ سررسید امکان پذیر نمیباشد.
ماده 19) حل اختلافات
در صورت بروز اختلاف در تفسیر یا اجرای مفاد تمام یا بخشی از قرارداد، طرفین بدوا سعی خواهند کرد که آن را از طریق مذاکره حلوفصل کنند. در صورت عدم حصول نتیجه، ترتیبات مواد 36 و 37 قانون بازار اوراق بهادار در مورد حل اختلاف لازمالاجرااست.
ماده 12) اقامتگاه قانونی طرفین
اقامتگاه طرفین همان است که در ماده یک قرارداد ذکر شده است. هر یک از طرفین در صورت تغییر نشانی موظف است اقامتگاه جدید خود را ظرف مدت حداکثر 7 روز کاری پس از تغییر به طرف دیگر اطلاع دهد. تا زمانی که نشانی جدید اعلام نشده است، مکاتبات به آدرس قبلی ارسال میشوند و دریافتشده تلقی میشوند.
این قرارداد در 12 ماده و 3 تبصره، در سه نسخه تنظیم شد و در تاریخ .............. به امضای طرفین رسید. یک نسخه از قرارداد نزد طرفین خواهد بود و نسخه دیگر به بورس ارائه میشود.
بیانیه ریسک؛
این بیانیه در راستای اجرای ماده 17 دستورالعمل معاملات قرارداد اختیار معامله در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران، مصوب هیأت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار، توسط بورس تهران تنظیم شده است و باید پیش از ایجاد دسترسی به سامانه معاملات اختیار معامله، به تایید مشتری برسد. با توجه به ریسک معاملات قراردادهای اختیار معامله، مشتری با امضای این بیانیه، آگاهی و پذیرش خود را نسبت به تمامی ضوابط از جمله موارد زیر اعلام مینماید:
1) محدود نشدن حداکثر ضرر به وجوه تضمین پرداخت شده توسط مشتری: دارنده موقعیت باز خرید در اعمال حق خود، مختار است و در صورت صرفنظر کردن از اعمال قرارداد، تنها مبلغی (قیمت قرارداد و کارمزد اختیار معامله) را که در ازای این حق پرداخت کرده است، از دست میدهد. به بیان دیگر دارنده موقعیت باز خرید میتواند در هر شرایطی، از اعمال اختیار خودداری کرده و هزینه او محدود به همان مبلغ اولیهای است که برای ایجاد حق یا اختیار به فروشنده پرداخت نموده-است. اما دارنده موقعیت باز فروش در صورت درخواست اعمال خریدار متعهد به انجام موضوع قرارداد میباشد. در همین راستا به منظور تضمین ایفا تعهدات مشتری، وجهی در قالب شرط ضمن عقد ذیل عناوین وجه تضمین اولیه، لازم، جبرانی و اضافی (حسب مورد) توسط کارگزار از او دریافت میشود. با توجه به ویژگیهای اهرمی قرارداد اختیار معامله، ریسک دارنده موقعیت باز فروش محدود به وجه تضمین سپردهشده نخواهد بود، بلکه ممکن است ضرر و زیانی به میزان چندین برابر وجوه تضمین مشتری به حساب وی منظور گردد.
2) خسارتهای عدم ایفای تعهدات: در صورت عدم ایفای تعهدات توسط دارندگان موقعیتهای باز فروش، مبلغی به عنوان وجه التزام و براساس شرایط مندرج در مشخصات قرارداد و بر اساس دستورالعمل اخذ میشود.
3) رعایت سقفهای موقعیت باز: در صورت اعلام بورس مبنی بر رعایت سقفهای مربوط به قراردادهای اختیار معامله، موقعیتهای باز و همجهت نباید از سقفهای تعیینشده تجاوز کند. سقف موقعیتهای باز در سطح مشتری، کارگزار و بازار در مشخصات قرارداد تعیین شده و در اطلاعیه آغاز دوره معاملاتی در سایت بورس تهران منتشر میشود. در خصوص سقف موقعیتهای باز و همجهت توجه به نکات زیر حائز اهمیت میباشد:
-سقف موقعیتهای باز بازار: به منظور انجام کنترل سقف موقعیتهای باز بازار، در انتهای هر روز معاملاتی، مقدار بیشینه موقعیتهای باز قراردادهای اختیار خرید و اختیار فروش برای هر قیمت اعمال فعال در هر زیرگروه هم ماه محاسبه میگردد. در صورت بیشتر شدن مجموع مقادیر محاسبه شده در بند قبل برای نمادهای هر زیرگروه همماه اختیار معامله (نمادهای اختیار خرید و اختیار فروش با دارایی پایه و سررسید یکسان) از «سقف تعداد موقعیتهای باز بازار»، از ابتدای روز معاملاتی بعد، امکان ارسال سفارش خرید فراینده و فروش فزاینده وجود نخواهد داشت. این محدودیت تا زمانی ادامه مییابد که مجموع فوق در نمادهای مذکور به کمتر از مقدار «حد پایین تعداد موقعیتهای باز» کاهش یابد. لذا احتمال عدم امکان استفاده از استراتژیهای معاملاتی (از جمله استراتژیهای پوشش ریسک) و بروز نوسانات قیمتی در نمادهای مشمول محدودیت، وجود خواهد داشت. ارسال سفارش خرید کاهنده و فروش کاهنده مشمول این محدودیت قرار نخواهد گرفت و بدون توجه به محدودیتهای مربوط به این سقف، در تمام دوره معاملاتی قراردادهای اختیار معامله امکانپذیر میباشد.
-سقف موقعیتهای باز کارگزار: در صورت بیشتر شدن مجموع ارزش تعهدات پوشش داده نشده مشتریان یک شرکت کارگزاری از «سقف ارزش تعهدات باز کارگزار»، امکان ارسال سفارش فروش فزاینده توسط مشتریان همان شرکت کارگزاری در بازار اختیار معامله بورس تهران وجود نخواهد داشت. این محدودیت تا زمانی ادامه مییابد که مجموع فوق به کمتر از «حد پایین ارزش تعهدات باز کارگزار» کاهش یابد. ارسال سفارش خرید فزاینده، خرید کاهنده و فروش کاهنده مشمول این محدودیت قرار نخواهد گرفت. سقف ارزش تعهدات پوشش داده نشده هر شرکت کارگزاری درصدی از حقوق صاحبان سهام آن شرکت بوده که در اطلاعیه آغاز دوره معاملاتی هر زیرگروه همماه اعلام میشود.
-سقف موقعیتهای باز و همجهت: تعداد موقعیت باز و همجهت (مطابق با تعریف بند 63 ماده 1 دستورالعمل معاملات قرارداد اختیار معامله در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران) هر شخص حقوقی و حقیقی با تجمیع موقعیتهای باز کدهای سبدگردانی اختصاصی مربوطه و بدون لحاظ کارگزار ناظر موقعیت، در هر زیرگروه همماه، حداکثر میتواند برابر با سقف تعیین شده بوده و ارسال سفارش خرید فزاینده یا فروش فزاینده بیش از سقف مذکور امکانپذیر نمیباشد. در صورت عدم رعایت مقررات مربوط به سقف موقعیتهای همجهت، امکان ارسال سفارش خرید فزاینده و فروش فزاینده جدید برای کدهای معاملاتی متخلف و کدهای اختصاصی سبدگردانی مربوطه (در صورت وجود)، از ابتدای جلسه معاملاتی بعدی در سطح بازار اختیار معامله بورس تهران مسدود میگردد. این مسدودی تا زمانی ادامه مییابد که در بررسی انجام شده پس از پایان جلسه معاملاتی روزانه، موقعیتهای باز مذکور کوچکتر یا مساوی «سقف تعداد موقعیتهای همجهت» گردد. ارسال سفارش خرید کاهنده و فروش کاهنده مشمول این محدودیت قرار نخواهند گرفت.
4) احتمال کاهش نقدشوندگی بازار تحت شرایط خاص: متداولترین روش خروج از بازار قراردادهای اختیار معامله، انجام معامله متقابل موقعیت باز فعلی (معامله معکوس) مشتری است. مشتری ممکن است در شرایط خاص با توجه به نیروهای عرضه و تقاضا و تغییرات قیمت روزانه و یا خصوصیات و محدودیتهای مدیریت ریسک بازار، در زمان و قیمت مورد نظر نتواند از بازار خارج شود و دچار زیان گردد.
5) اثر توقف نماد معاملاتی: توقف و بازگشایی نماد معاملاتی قراردادهای اختیار معامله، بهطور همزمان با توقف و بازگشایی سهم پایه در بازار نقدی و به یک روش انجام میشود. در شرایط خاصی طبق الزامات و ضوابط دستورالعملهای مصوب، نماد معاملاتی دارایی پایه یا قراردادهای اختیار متوقف میشود. توقف نماد معاملاتی ممکن است تا روز سررسید قرارداد اختیار ادامه داشته و منجر به کاهش نقدشوندگی و کاهش ارزش زمانی قرارداد گردد که این موضوع میتواند بر سود و زیان موقعیتهای باز تاثیرگذار باشد. در صورت توقف نماد معاملاتی دارایی پایه در سررسید، حسب مورد، اعمال به روش زیر صورت می گیرد: در زمان تسویه نقدی، براساس آخرین قیمت مبنای دارایی پایه، تسویه نقدی میشود. در زمان تسویه فیزیکی، به مقدار موجودی دارایی پایه در کد معاملاتی دارنده موقعیت باز فروش اختیار خرید، تسویه به صورت فیزیکی انجام شده و مابقی موقعیتهای تخصیص یافته وی براساس آخرین قیمت مبنای دارایی پایه در زمان تسویه فیزیکی، تسویه نقدی میشود. در صورتی که نماد معاملاتی دارایی پایه، در روز سررسید قبل از 75 دقیقه پایانی جلسه معاملاتی همان روز متوقف باشد، بورس با اطلاعرسانی به بازار، نمادهای معاملاتی اختیار معامله مربوطه را در 60 دقیقه پایانی همان جلسه معاملاتی برای بستن موقعیتها، بازگشایی میکند. در صورتی که نماد معاملاتی دارایی پایه، در روز سررسید بازگشایی شود، معاملات اختیار معامله مشمول بند قبل نیست.
6) مصادف شدن تاریخ سررسید با ایام تعطیلی بازار: چنانچه هریک از مواعد تعیین شده در مشخصات قرارداد مصادف با روزهای تعطیل باشد، اولین روز کاری پس از ایام تعطیل، ملاک محاسبه است. در صورت بروز تعطیلی بازار، احتمال کاهش ارزش زمانی قراردادهای اختیار معامله و یا بروز ضرر و زیان برای هر یک از طرفین قرارداد وجود دارد.
7) اطلاعات مندرج در مشخصات قرارداد و سایر مقررات مربوطه: آشنایی با مقررات، به مشتری امکان میدهد تا از حقوق و تعهدات خود، آگاهی و پذیرش کامل داشته باشد. مطالعه دقیق اطلاعیهها، بیانیه ریسک، قرارداد مشتری-کارگزار، دستورالعمل معاملات و سایر مقررات مرتبط، از الزامات فعالیت در این بازار بوده و کارگزار و بورس مسئولیتی در خصوص فقدان آگاهی مشتری نخواهند داشت.
8) اهمیت و مدیریت تاریخ سررسید و سبک اعمال تعیینشده در قرارداد: تاریخ سررسید، تاریخی است که پس از آن، قرارداد اختیار معامله منقضی میشود. دارنده موقعیت باز خرید میتواند براساس سبک اعمال تعیین شده در مشخصات قرارداد، قرارداد اختیار معامله خود را اعمال کند. براساس ضوابط این دستورالعمل، دارنده موقعیت باز خرید در صورت تمایل به اعمال قرارداد اختیار معامله، باید درخواست اعمال و نوع تسویه خود را تا مهلت مقرر در مشخصات قرارداد ارائه نماید.
9) اطلاع از شرایط لازم جهت اعمال موقعیتهای باز خرید: ثبت درخواست اعمال در روز تسویه فیزیکی قرارداد اختیار معامله خرید، مستلزم تأمین ارزش اعمال قرارداد اختیار معامله بهعلاوه هزینههای اعمال توسط دارنده موقعیت باز خرید و پذیرش نهایی درخواست اعمال در روز تسویه فیزیکی قرارداد اختیار معامله فروش، مستلزم وجود دارایی پایه معتبر متناسب با موقعیتهای باز درخواستی برای اعمال در کد مالکیت دارنده موقعیت باز خرید بهعلاوه هزینههای اعمال در زمان مشخصشده در مشخصات قرارداد است. لذا عدم تامین ارزش اعمال/دارایی پایه معتبر توسط مشتری درخواست دهنده در روز تسویه فیزیکی، میتواند منجر به عدم اعمال قرارداد اختیار معامله وی گردد. لازم به ذکر است که اعلام موافقت با تسویه نقدی در روز تسویه نقدی، دال بر اجرای نهایی نوع تسویه انتخاب شده نمیباشد و مشتری باید در صورت عدم توافق طرف مقابل با تسویه نقدی، درخواست اعمال فیزیکی خود را مجددا در روز تسویه فیزیکی ارائه نماید.
10) الزام به تأمین دارایی پایه معتبر جهت اجرای فرآیند اعمال در روز تسویه فیزیکی: اوراق بهادار مسدود، توثیق یا توقیف شده، به عنوان دارایی پایه معتبر جهت اعمال در روز تسویه فیزیکی محسوب نمیشوند. لذا مسدود، توثیق و یا توقیف بودن دارایی پایه در روز تسویه فیزیکی میتواند منجر به نکول مشتری دارای موقعیتهای باز فروش قراردادهای اختیار خرید و عدم اعمال موقعیتهای باز خرید قراردادهای اختیار فروش گردد.
11) انجام تسویه نقدی به کسری از اندازه قرارداد: صرفا در تسویه نقدی در صورت اعلام در مشخصات قرارداد، دارندگان موقعیت باز خرید میتوانند در صورت تمایل، موافقت خود را با تسویه به کسری از اندازه قرارداد اعلام نمایند. در تسویه فیزیکی، امکان اعمال قرارداد اختیار معامله به میزان کسری از اندازه قرارداد وجود ندارد.
12) انجام تسویه با اعمال حداکثری: موافقت با اعمال حداکثری، به منزله درخواست تسویه تمامی موقعیتهای باز مشتری میباشد.
13) تعدیل قرارداد اختیار معامله بر اساس اقدام شرکتی: در صورت بروز اقدامات شرکتی دارایی پایه، قیمت اعمال و یا اندازه قرارداد اختیار معامله تعدیل خواهند شد. با توجه به عدم پذیرش حق تقدم و یا سهام جایزه به عنوان دارایی پایه معتبر، تعدیلات مذکور میتواند منجر به تغییر وضعیت مشتریان دارای موقعیت باز فروش (با توجه به اخذ استراتژیهای معاملاتی متفاوت) به «در خطر» و یا «مارجین کال» گردد. لذا مقررات مربوط به واریز وجه جبرانی و یا بستن موقعیتها جهت تغییر وضعیت مشتری به وضعیت عادی لازمالاجرا خواهد بود.
14) آگاهی از کارمزدها و کسور قانونی: کارمزدهای بازار قراردادهای اختیار معامله، شامل کارمزد معاملات و کارمزد اعمال است. کارمزد اعمال از همه دارندگان موقعیت بازی که قرارداد اختیار معامله آنها تسویه نقدی و یا فیزیکی شده است، اخذ میشود. همچنین چنانچه تسویه بهصورت فیزیکی باشد، میزان و روش اخذ مالیات از همه دارندگان موقعیت باز فروش در قرارداد اختیار خرید و همه دارندگان موقعیت باز خرید در قرارداد اختیار فروش که سهم پایه موضوع قرارداد را به طرف مقابل تحویل میدهند، مشابه مالیات فروش دارایی پایه خواهد بود.
15) ثبت سفارشها و اولویت بندیها: همه مشتریان به منظور فعالیت در بازار مشتقه باید فرم بیانیه ریسک و قرارداد فیمابین مشتری و کارگزار را نزد کارگزار تکمیل و تایید کنند. فرم بیانیه ریسک توسط بورس تهیه و ابلاغ میشود. انواع سفارش و اعتبار آن در بازار مشتقه به شرح "دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات در بورس اوراق بهادار تهران"، مصوب هیئتمدیره سازمان بورس و اوراق بهادار است که براساس ملاحظات فنی، توسط بورس انتخاب میشود. اجرای سفارشهای ثبتشده در سامانه معاملاتی بر اساس اولویت قیمت و در صورت برابری قیمتها، بر اساس اولویت زمانی ثبت سفارش انجام میشود.
16) خطای کاربری یا سامانه معاملاتی: چنانچه کارگزار و بورس در اثر اختلالات مخابراتی و سیستمهای الکترونیکی و سایر عواملی که خارج از اراده کارگزار و بورس میباشد، قادر به اجرای سفارشهای مشتری نباشند و بهواسطهی این اختلالات، خسارتی به مشتری وارد آید، مسئولیتی متوجه کارگزار و بورس نخواهد بود.
به موجب این سند، اینجانب/این شرکت .............. بیانیه ریسک را دریافت و مطالعه نموده و ضمن اعلام اطلاع از کلیه مقررات و خصوصیات معاملاتی و تمامی ریسکهایی که در بازار قرارداد اختیار معامله متصور بوده و یا احتمال وقوع دارد و نیز با شناخت و درک کامل از ماهیت امر و پذیرش مقررات مربوطه، مراتب را تایید کرده و ملتزم میگردد.